Rijnlandse Geschiedenis streeft naar meer historische samenhang en kennisuitwisseling in de regio.

verenigingen

musea

instellingen

De vier Bolleninstituten van Lisse

In Lisse waren ooit vier Bolleninstituten gevestigd: de Rijksmiddelbare Tuinbouwschool, de Proeftuin, het Laboratorium voor Bloembollenonderzoek en het Consulentschap. Hoewel ze zelfstandig opereerden, waren ze uiteraard ook met elkaar verbonden. Centraal stond de verhouding tussen praktijk en theorie.

+ meer

De Stichting Historische Publicaties Holland-Rijnland streeft naar meer samenhang en samenwerking rond de geschiedenis en het cultuurhistorisch erfgoed van Rijnland. Bijna vijftig lokale en regionale organisaties in Rijnland hebben zich bij ons aangesloten. Gezamenlijk zetten wij ons in voor het bereiken van dit doel. Zie voor meer informatie OVER ONS.

Nieuws

Oudste resten van vroegmiddeleeuwse stad gevonden bij opgraving

21 jul 2026 - Archeologen hebben naar eigen zeggen in de grond onder de Breestraat de oudste resten van Leiden gevonden. Het zijn bijna veertig houten palen, waarvan een flink deel uit de periode tussen 650 en 900 na Christus komt. 'De vondsten zijn spectaculair en veranderen het bestaande beeld van de oudste bewoning van Leiden', meldt Erfgoed Leiden en Omstreken. De palen werden gevonden bij opgravingen die werden gedaan bij de bouw van een fietsenkelder onder de Albert Heijn in de Breestraat. 'Ze vormen een duidelijke aanwijzing dat mensen in de vroege middeleeuwen ook op de zuidelijke oever van de Rijn woonden', stelt Erfgoed Leiden en Omstreken. 'Waarschijnlijk gebeurde dat tijdelijk. De opgraving laat namelijk ook zien dat het oudste bewoningsniveau uiteindelijk overstroomde. Van een doorlopende bewoning tot de aanleg van de Breestraat en de snelle stadsontwikkeling in de twaalfde eeuw was dus geen sprake.' De oudste resten van bebouwing die tot nu toe in Leiden zijn gevonden, zijn houten palen die uit het jaar 1000 stammen. De stad wordt in oude bronnen mogelijk voor het eerst genoemd rond het jaar 850. Het gaat dan om drie nederzettingen met de naam Leython. Vrij vertaald: 'aan de wateren'. Erfgoed Leiden en Omstreken: 'Historici vermoeden al langer dat de genoemde Leythons bij het huidige Leiden lagen. Eerdere opgravingen leverden wel aanwijzingen voor bewoning vanaf ongeveer het jaar 1000 op, maar overtuigend archeologisch bewijs voor het vroegste Leiden ontbrak tot de recente vondsten in de Breestraat.' De archeologen spreken van 'nieuwe aanknopingspunten in de verdere zoektocht naar het ontstaan van de stad'. Bron: TV West 18 juli 2026

Verken de Limes

18 jul 2026 - De zomer is hét moment om de Limes te ontdekken. Test je kennis in de Limes Zomer Quiz, ontmoet Romeinse legionairs, ontdek bijzondere tentoonstellingen en trek eropuit langs de oude Romeinse grens. In deze nieuwsbrief vind je inspiratie voor de leukste uitjes langs de Limes. Link naar de Nieuwsbrief

Samen op zoek naar nieuwe vrijwilligers

8 jul 2026 - Ruim 20.000 vrijwilligers werken dagelijks aan het Zuid-Hollandse erfgoed, maar hun aantal daalt door tijdgebrek en vergrijzing. Daarnaast zoeken vrijwilligers vaker kortlopende projecten. Hoe zorg je als erfgoedorganisatie voor een open en aantrekkelijke omgeving voor nieuwe vrijwilligers? En hoe behoud je de betrokkenheid van je huidige vrijwilligers? Over deze cursus Dagelijks zetten ruim 40.000 vrijwilligers zich in voor het Zuid-Hollandse erfgoed. Onder invloed van bijvoorbeeld tijdgebrek of de coronapandemie, neemt het aantal vrijwilligers echter af. Hoe kun je er als erfgoedorganisatie voor zorgen dat jouw organisatie dan zo open mogelijk staat voor nieuwe vrijwilligers? Met dit vraagstuk gaan we aan de slag tijdens de cursus Samen op zoek naar nieuwe vrijwilligers. Wil jij samen met andere erfgoedorganisaties aan de slag om nieuwe vrijwilligers en te bereiken, te boeien en aan je te binden? Meld je dan snel aan! Doelgroep De cursus is bedoeld voor personen die verantwoordelijk of actief zijn op strategisch-tactisch niveau binnen het vrijwilligersbeleid. Denk hierbij aan: Directeuren Bestuursleden (met vrijwilligersbeleid in portefeuille) Vrijwilligerscoördinatoren De cursus is geschikt voor zowel betaalde medewerkers als vrijwilligers. Programma Om het meeste uit deze training te halen, verzoeken we je om in ieder geval bij alle drie bijeenkomsten op locatie aanwezig te zijn. Bij voorkeur ben je met twee personen per organisatie bij de training aanwezig. Maandag 14 september, 09.30-12.30 uur (op locatie): vrijwilligersreis, motivaties, fricties, drempels en wervingsstrategieën. Maandag 28 september, tijd volgt nog (digitaal): coachingsmoment, vragen en huiswerk bespreken. Maandag 12 oktober, 09.30-13.00 uur (op locatie): hoe open is jouw organisatiecultuur voor een divers en inclusief vrijwilligersbestand? Hiervoor spelen we het Join the Jam! Cultures-spel. Maandag 26 oktober, tijd volgt nog (digitaal): coachingsmoment: vragen en verdieping. Maandag 9 november, 09.30-13.00 uur (op locatie): Erfgoedvrijwilliger.nl en eindpresentaties. Praktisch Wanneer: 14 & 28 september, 12 & 26 oktober, 9 november Waar: online en op locatie, wordt bepaald op basis van de aanmeldingen Aanmelden: verplicht, via de website Kosten: deelname is gratis

Schrijfcursus voor lokale onderzoekers

2 jul 2026 - Heb je een archeologische, genealogische of historische ontdekking gedaan waarover je graag een artikel wil schrijven? Of heb je onderzoek verricht dat de moeite waard is om te publiceren? Dan is deze cursus iets voor jou. Wat houdt de cursus in? In vijf bijeenkomsten krijg je voldoende handvatten om een interessant en leesbaar historisch artikel te schrijven, met correct gebruik van beeldmateriaal en bronnen. Na afloop heb je een artikel dat geschikt is voor publicatie in een archeologisch of historisch tijdschrift. Huiswerk bestaat uit het werken aan je eigen artikel en feedback geven op het werk van één of twee medecursisten. Bijeenkomst 1: Onderwerp, doel en afbakening Bijeenkomst 2: Structuur en samenhang Bijeenkomst 3: Leesbaar schrijven Bijeenkomst 4: Beeld, bijschriften en bronnen Bijeenkomst 5: Afronden en aanleveren Na afloop van de cursus ontvangen je een certificaat. De docent De cursus wordt gegeven door Ruurd Kok. Ruurd is archeoloog en journalist. Hij schrijft vaak over archeologische en historische onderwerpen in landelijke en lokale media. Ruurd heeft gedoceerd aan Saxion Hogeschool te Deventer. De cursus is ontwikkeld door Ruurd samen met José Niekus van Rijnlandse Geschiedenis en Susan Suèr van Erfgoed Leiden en Omstreken. Praktische informatie Minimaal 10, maximaal 12 deelnemers. Bij minder inschrijvingen nemen we contact met je op. Kosten: € 175 Locatie: Gravensteen, Leiden Tijdstip: woensdagmiddag van 13.30 tot 15.30 uur Data: 4 en 18 november, 2 december 2026, en 13 en 27 januari 2027 Meer informatie: educatie@erfgoedleiden.nl Let op: helaas is het Gravensteen niet rolstoeltoegankelijk. Heb je vragen over de toegankelijkheid, neem dan contact met ons op. MELD JE NU AAN!

Erfgoednieuws

1 jul 2026 - In deze nieuwsbrief vind je tips over het bepalen van de omgeving van een monument, de nieuwste Archeologische Kroniek, een terugblik op de bijeenkomst Van akker tot archief en nog veel meer. Veel leesplezier! Link naar de Nieuwsbrief

Naar het nieuwsoverzicht

Agenda eendaags

Romeinse Wandeling Alphen aan den Rijn

25 jul 2026 - Alphen is ontstaan in de tijd van de Romeinen. Naar de oorsprong moet je goed zoeken. Zaterdag 25 juli houdt de Historische Vereniging een wandeling. We beginnen met een toelichting in De Vergulde Wagen van de gevonden voorwerpen in Alphen aan den Rijn, veelal door amateurarcheologen. Met begeleiding van een Limes-gids gaan we daarna op pad - ongeveer een uur - om het dna van Alphen te ontdekken. Laat u verrassen! De start is om 11 uur in De Vergulde Wagen, Van Boetzelaerstraat 48. Na afloop is er koffie/thee. Kosten: een vrijwillige bijdrage voor de vereniging wordt op prijs gesteld. Opgeven mag, maar is niet verplicht: telefoon vereniging op woensdag en zaterdag: 0172-424048 of bij Ria Langeveld 0172-475265. Mail HVA: info@hvalphen.nl

Historisch Café met voorouderspreekuur

1 aug 2026 - Ontmoet je verleden, ontdek je familiegeschiedenis Elke eerste zaterdagmorgen van de maand staat het Historisch Café open voor iedereen met interesse in familiegeschiedenis en lokaal verleden. Vrijwilligers van de NGV Rijnland en Kennemerland en de werkgroep Genealogie van de Historische Vereniging Oegstgeest zijn aanwezig om te helpen bij genealogisch onderzoek. Beginners krijgen ondersteuning bij het opzetten van hun eerste onderzoek, terwijl ervaren onderzoekers hulp kunnen krijgen om vastgelopen speurtochten weer op gang te brengen. Loop gerust binnen, stel je vragen en ontdek samen met anderen het verhaal van je voorouders. Over de NGV De Nederlandse Genealogische Vereniging is een landelijke vereniging die een platform biedt voor iedereen met belangstelling voor familiegeschiedenis. De NGV stimuleert het opdoen en delen van genealogische kennis, zowel voor beginnende als gevorderde onderzoekers. Met meer dan twintig regionale afdelingen organiseert de vereniging activiteiten en biedt zij collecties en nieuws die zijn afgestemd op de verschillende regio’s. Over HisVO De Historische Vereniging Oegstgeest zet zich in voor het behoud en de toegankelijkheid van de geschiedenis en het erfgoed van Oegstgeest. De vereniging versterkt het historisch besef door lezingen, wandelingen, publicaties en onderzoek, waaronder genealogie. Zij werd opgericht in 1987 en telt inmiddels 650 leden. Vrijwilligers vormen het hart van de vereniging en werken samen aan het levend houden van het lokale verleden. Bij de vertegenwoordigers van de HisVO kunt u alles vragen over lokaal onderzoek en hier hulp bij krijgen. Ook kunt u oude verhalen delen. Oegstgeestenaren met expertise of kennis van erfgoed en projecten zijn van harte welkom. Adres: Lange Voort 2 T te Oegstgeest.

Historische wandeling door Alphen aan den Rijn

1 aug 2026 - Leer Alphen aan den Rijn eens op een andere manier kennen. Tijdens een wandeling of fietstocht met een stadsgids kijk je op een andere manier naar je woonplaats. Stadsgidsen van de Historische Vereniging leiden u door het centrum van de stad en langs de oevers van de Oude Rijn. Onderweg vertellen zij over de geschiedenis van de bewoners, de bebouwing en de bedrijvigheid door de eeuwen heen. Zo’n wandeling kan in tijd variëren al naar gelang de samenstelling en interesses van de groep. Ruime aandacht zal worden besteed aan uw wensen en vragen tijdens deze tocht. Een minimum aantal deelnemers is niet vereist, wat betekent dat de stadswandeling altijd doorgaat. Op verzoek kan er ook een wandeling worden aangeboden in de Engelse taal. Praktische informatie wandeling eerste zaterdag van de maand: Dit is een maandelijkse wandeling. deze wandeling is het gehele jaar op de eerste zaterdag van de maand, vertrektijd 11.00 uur. Aanmelden kan bij Ria Langeveld-Turkenburg, tel. 0172-475265, maar is niet verplicht. Start- en eindpunt: Gebouw De Vergulde Wagen van de Historische Vereniging Alphen aan den Rijn, Van Boetzelaerstraat 48, 2406 BG Alphen aan den Rijn (schuin tegenover de Hema).

Fietstocht Loosterwegen en Leidsevaart

5 aug 2026 - Ontdek het landschap aan de west- en zuidkant van Hillegom tijdens een bijzondere zomeravondfietstocht over de Loosterwegen, de Leidsevaart en de Veenenburgerlaan op woensdag 5 augustus. Een gids vertelt onderweg o.a. over de vroegere gasfabriek, de families Topper en Veldhuyzen van Zanten, boerderij Loosterend, de Leidsevaart, de kalkovens en de kalkzandsteenfabriek. De fietstocht vindt plaats op 5 augustus en start om 19.00 uur bij Kwekerij Veelzorg, Stationsweg 131. Deelname kost €5,-, inclusief een kopje koffie of thee. Omdat we met een kleine groep van maximaal twintig deelnemers fietsen, is aanmelden verplicht. Inschrijven kan vanaf 1 juli via uitjes@vriendenvanoudhillegom.nl. Bij grote belangstelling wordt de fietstocht volgend jaar opnieuw georganiseerd.

Inloopspreekuur genealogie [stamboomonderzoek]

8 aug 2026 - De werkgroep Genealogie van de Historische Vereniging Alphen aan den Rijn houdt elke tweede zaterdagmiddag van de maand een inloopmiddag van 13.00-16.00 uur. Wilt u informatie over genealogie kom dan langs! Sinds de uitzendingen van het TV-programma "Verborgen Verleden" is het onderzoek naar onze voorouders erg populair geworden. Gaat u met het onderzoek beginnen of bent al wat verder, maar loopt u ergens tegen aan, vraag de werkgroep Genealogie om advies. Aanmelden via het e-mailadres info@HVAlphen.nl kan nuttig zijn, maar is niet strikt noodzakelijk. Als u gerichte vragen hebt is het wel handig als u deze vooraf stelt, dan kan mogelijk door de werkgroepleden al wat voorwerk worden verricht. De werkgroep Genealogie zit elke tweede zaterdagmiddag in het verenigingsgebouw De Vergulde Wagen, van Boetzelaerstraat 48 te Alphen aan den Rijn, ter hoogte van de HEMA van 13:00 uur tot 16:00 uur. Eventueel kan er ook in overleg een afspraak op een andere dag gemaakt worden, het verenigingsgebouw is elke woensdagmiddag en zaterdag geopend.

Naar de agenda

Agenda meerdaags

Expositie Het verhaal van Voorschoten

10 jun t/m 23 aug 2026 - Deze zomer is de tentoonstelling ‘Het verhaal van Voorschoten’ te bezoeken. De ondertitel van de expositie zou ‘Voorschoten door de eeuwen heen’ kunnen zijn. Schilderijen, prenten, documenten en allerlei voorwerpen vertellen het verhaal, van de steentijd tot heden. De bezoeker krijgt hiermee een fraai overzicht van de rijke collectie van het museum. Zie museumvoorschoten.nl

Thuis bij Jan Steen - 400 jaar leven in de brouwerij.

2 apr t/m 23 aug 2026 - In 2026 is het precies 400 jaar geleden dat Jan Steen in Leiden werd geboren. Treed binnen in het persoonlijke leven van een van de belangrijkste Nederlandse schilders uit de zeventiende eeuw. In deze tentoonstelling ontdek je hoe zijn kinderen, echtgenotes, vrienden en kroeg niet alleen zijn omgeving vormden, maar ook zijn grootste inspiratiebron. Aan de hand van topstukken uit onder andere het Rijksmuseum, Mauritshuis en de eigen collectie maak je een ontdekkingsreis door Steens wereld vol humor, chaos en verstopte boodschappen. Met Thuis bij Jan Steen – 400 jaar leven in de brouwerij legt Museum De Lakenhal de focus op Steens persoonlijke omgeving en de rol van zijn geboortestad Leiden. De tentoonstelling biedt een verrassende blik op het dagelijks leven uit de 17de eeuw en de humor en menselijkheid die zijn schilderijen zo geliefd maken. Thuis bij Jan Steen combineert bekende favorieten uit de eigen collectie met topstukken uit Nederlandse museale en particuliere collecties. Hieronder zijn publiekslievelingen uit bijvoorbeeld de Eregalerij van het Rijksmuseum, maar ook werken uit collecties die vrijwel nooit te zien zijn voor publiek. In het werk van Jan Steen spelen kinderen een opvallende rol. Als geen ander wist hij de onbevangenheid, de vreugde en het verdriet van kinderen op een levensechte manier te verbeelden. Steen hoefde voor zijn kindertaferelen niet ver te zoeken: als vader van een groot gezin vond hij thuis volop inspiratie. Zijn eigen familie stond dan ook vaak model. Ook in de tentoonstelling worden kinderen actief betrokken. Basisschoolleerlingen uit Leiden schrijven speciaal voor de expositie korte teksten, die bij de schilderijen te lezen zullen zijn. Lees meer over de totstandkoming van deze teksten.

Naar de agenda

Artikelen

De vier Bolleninstituten van Lisse.

6 jul 2026 - Begin 20e eeuw stond bij de bollenkwekers de praktijk centraal. Die hadden zij op een bepaalde manier van hun ouders overgenomen, de theorie kwam op de tweede plaats. Het was echter duidelijk dat een meer wetenschappelijke benadering van de bollenteelt mogelijk voor een verbetering voor de hele branche zou kunnen zorgen.

Van regenton en pomp naar waterleiding

15 jun 2026 - Een verslag van een groeiende bevolking en een toenemende vraag naar goed fatsoenlijk drinkwater. De oprichting van de Leidse Duinwaterwatermaatschappij in 1878 en de bouw van de watertoren in Katwijk. Of daar alle problemen mee opgelost waren, leest u in het artikel.

Geschiedenis van de drinkwatervoorziening in Kaag en Braassem

15 jun 2026 - Dit artikel beschrijft hoe de drinkwatervoorziening in voormalig Alkemade zich ontwikkelde van vervuild sloot- en putwater naar een moderne waterleiding. Aanleiding waren verschillende epidemieën die leidde tot lokale initiatieven en uiteindelijk tot regionale samenwerking.

Laat de poppetjes dansen.

11 mei 2026 - In dit artikel staat de beschrijving van W.M.C. Regt in het Leids Jaarboekje in 1908 centraal. Hierin beschrijft hij de vernieling van de vrijheidsboom in 1795 in Koudekerk. Deze gebeurtenis wordt ingeleid door een beschrijving van de nieuwe ideeën die in de laatste decennia van de 18e eeuw opkomen en de spanningen tussen patriotten en prinsgezinden die dat oplevert. Dit alles leidt tot de oprichting van de Bataafse Republiek in 1795. In Koudekerk verzette een groep zich hiertegen. 'Oranjevandalen' vernielden meerdere malen de vrijheidsboom van Koudekerk, hét symbool voor vrijheid en democratie, een teken van de vernieuwde maatschappij.

Oegstgeest in de roerige Patriottentijd.

11 mei 2026 - In de Republiek botsten de Patriotten, geïnspireerd door Verlichtingsideeën en schrijvers als Van der Capellen, met de Prinsgezinden, die stadhouder Willem V steunden. In Oegstgeest leidde dit tot incidenten, zoals in herberg De Roode Leeuw, waar Oranjegezinde studenten werden uitgejouwd. De landelijke politieke onrust bereikte het dorp via maatregelen zoals de verplichte loting voor bewapening, die volledig uit de hand liep: volgens het verslag was er ‘zoveel lawaai en gedrang in de Rechtkamer’ dat de overheid moest toegeven aan het verzet. Ook op de Hooge Morsch ontstonden opstootjes, waarna de Staten streng optraden tegen oranje-symboliek. Na de Pruisische inval in 1787 stortte de Patriottenbeweging in, maar met de komst van de Fransen in 1795 begon ook in Oegstgeest ‘de nieuwe tijd’ met verkiezingen en eerste stappen richting democratie.

Naar de artikelen