Menu
Rijnlandse Geschiedenis streeft naar meer historische samenhang en kennisuitwisseling in de regio.

Nieuws

Overtoom Blauwe molen in uitzending RTV NH 

2 apr 2026 - In een uitzending van het programma “De verdwenen stad” van RTV Noord-Holland over het verdwenen water van de Krommert, in wat nu Amsterdam is, kwam een overhaal of overtoom voor. Omdat er bij de Blauwe molen in Rijpwetering nog een overtoom aanwezig is, werden er bij deze plek opnamen gemaakt om de werking ervan te illustreren. Molenaar Alice de Wit legde een en ander uit. De overtoom bij de Blauwe molen was geschikt voor kleine boten, zoals de zogeheten polderbok die door boeren werd gebruikt om in de polder, maar ook de boezem te varen. De overtoom bij de Krommert was aanzienlijk groter. De gehele uitzending is hier te zien. De overtoom bij de Blauwe molen is een rijksmonument. De overtoom is waarschijnlijk vlak na 1883 gebouwd.

Video over de Bosmolen uit 2003 en de Molenviergang uit 1994 online 

30 mrt 2026 - Een film over de verplaatsing van de Bosmolen naar de Lagenwaardsepolder en een film over de Molenviergang Aarlanderveen staan sinds kort op het Youtubekanaal van de Rijnlandse Molenstichting. De verplaatsing van de Bosmolen vond plaats in 2003 vanwege de aanleg van de boortunnel van de Hogesnelheidslijn. De film over de Molenviergang was gemaakt vanwege Monumentendag in 1994. Beide films duren twintig minuten en doken onlangs op in het archief van de stichting. Na digitalisering zijn de films met toestemming van de maker of opdrachtgever online gezet zodat dit relatief recente onderdeel van de rijke molenhistorie van het Rijnland voor het grote publiek toegankelijk is. Het Youtubekanaal is hier te vinden.

Nieuwsbrief 54, 29 maart 2026 

30 mrt 2026 - In deze nieuwsbrief blikken we terug op de geschiedenis van het bijzondere, nieuw verworven pand Lange Mare 110. Niet alleen figuurlijk, maar ook letterlijk, met een aantal foto's uit de oude doos. Waaronder foto's van oud-bewoner Willem Zwart. Hij deelt familieherinneringen met ons over onder andere de apotheek in het voorhuis en huurder Jan Wolkers. We kijken ook vooruit, naar de plannen voor de restauratie van Lange Mare 110, mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van Stichting Kasteel Endegeest. We zijn heel blij met de ruim zeven ton die we binnenkort zullen ontvangen. Van de Latijnse School hebben we juist recente foto's in deze nieuwsbrief staan, gemaakt met een warmtecamera. Ze illustreren de enorme winst die de nieuwe schuiframen met vacuümglas opleveren: minder warmteverlies en meer comfort. Ook al is de lente begonnen, de ochtenden en avonden zijn nog fris. En in de zomer wil je de warmte juist buiten houden. Link naar de Nieuwsbrieven

Lezing: Leiderdorp: het vliegveld dat er niet kwam. 

28 mrt 2026 - Op 26 maart organiseerde de Stichting Historische Publicaties Holland-Rijnland in samenwerking met het Leiderdorps Museum een lezing over de plannen die in 1938 bestonden om een International Airport aan te leggen bij Leiderdorp. De Power Pointpresentatie, die getoond werd tijdens de presentatie, is te zien onder Artikelen, Besprekingen en Rapportages. Link naar de presentatie

Lezing: De lotgevallen van stuurman H.P. Steggerda tijdens de tweede wereldoorlog in de Indische en stille oceaan 

25 mrt 2026 - Aan de hand van brieven en aantekeningen van zijn schoonvader Herman Steggerda neemt Aart Verhoeven ons mee naar de geschiedenis van de koopvaardij in de Pacific. Herman Steggerda was in 1935 als leerling stuurman in dienst getreden bij de Koninklijke Paketvaart Maatschappij. Net voor het uitbreken van de oorlog werd hij op de ‘Boissevain’ geplaatst en maakte hij een reis naar Australië. Bij aankomst in Soerabaja kreeg hij -begin februari 1942- de opdracht om naar Makassar te gaan. Hij moest het commando over drie sleepboten nemen en ze in optocht naar Soerabaja brengen. Op weg naar Makassar werd z’n schip (de van Lansberge) op 4 februari 1942 aangevallen door Japanse vliegtuigen. Het schip ging ten onder, maar hij overleefde de aanval, bleef enkele weken aan land en vertrok op 30 maart 1942 met één van de laatste schepen (de Khoen Hoea) uit Tjilatjap richting Australië. Daar aangekomen was hij als stuurman op achtereenvolgens de ‘Karsik’, de ‘van den Bosch’ en de ‘Fort Wilhelmus’ betrokken bij de bevoorrading van de geallieerde troepen in de wateren rond Nieuw Guinea.* Oorlogsperiodes In de lezing komen (in vogelvlucht) de volgende periodes aan de orde: a. de periode vanaf 3 september 1939 (inval Duitsland in Polen) tot 10 mei 1940 (Nederlandse capitulatie) b. de periode van10 mei 1940 (Nederland bezet) tot 8 december 1941 (Oorlogsverklaring tegen Japan) c. de periode van 8 december 1941 tot 9 maart 1942 (Capitulatie KNIL) d. de periode van 9 maart 1942 tot 15 augustus 1945 (Capitulatie Japan). Aan het eind van de lezing zullen enkele verschillen tussen de Atlantische en Indische inzet van de koopvaardij worden benoemd. Aart Verhoeven is amateur historicus en heeft na z’n pensionering uitgebreid onderzoek gedaan naar het verblijf van z’n schoonmoeder in het beruchte Tjidengkamp in Batavia. De resultaten van dit onderzoek met daarbij de lotgevallen van de verschillende bevolkingsgroepen ten tijde van de Japanse bezetting van Nederlands-Indië zijn te beluisteren in de door de Stichting Comité 4 en 5 mei Soest en Soesterberg uitgebrachte zesdelige Podcast serie “De Nacht van de Rijzende Zon”. De inzet van de Nederlandse koopvaardij schepen was in die fase van de oorlog mede beslissend voor het tegenhouden van de Japanse troepen richting Australië. Het leverde de Nederlanders de eretitel van “Vierde Bondgenoot” op. Kosten €10,50 Waar: Katwijks Museum Wanneer: Woensdag 25 maart 2026 Tijd: 19.30 - 21.30 uur  
Naar het nieuwsoverzicht

Agenda eendaags

Inloop Genealogie-spreekuur in Haarlem 

18 apr 2026 - Voor iedereen die op zoek wil naar zijn voorouders, maar niet precies weet hoe te beginnen organiseert de NGV [Nederlandse Genealogische Vereniging, afdeling Rijnland en Kennemerland] een inloopspreekuur Genealogie. Het Noord-Hollands Archief is elke derde zaterdag van de maand open en op deze dag zijn ook de vrijwilligers van de NGV Rijnland/Kennemerland in de studiezaal aanwezig om te assisteren bij uw onderzoek naar uw voorouders Het adres van het Noord-Hollands Archief is Jansstraat 40 in Haarlem en de vrijwilligers zijn aanwezig van 10:00 uur tot 12:30 uur. Het onderzoek staat ook open voor genealogen die al wat langer bezig zijn, maar die ergens vast lopen.  P.S: Het genealogisch Spreekuur op de eerste zaterdagmorgen van de maand in de Bibliotheek in Oegstgeest gaat onverminderd voort, maar voor sommige belangstellenden is Haarlem wellicht makkelijker te bereiken.

Lezing: Water en waterwegen in Zuid-Holland 

20 apr 2026 - Water en Waterwegen in Zuid-Holland door Johan Karels van Het Gilde    meer bijzonderheden volgen zsm   De lezing vindt plaats in Wijkcentrum Swaenswijk Jongkindt Coninkstraat 2b te Alphen aan den Rijn De lezing start om 14:00 uur en duurt tot 16:00 uur, toegang kost € 5,00, dit is inclusief twee koffie/thee.    

10 minuten-praatjes Voorouderonderzoek 

21 apr 2026 - We vertellen graag over het onderzoek naar onze familiegeschiedenis. Tijdens deze avond geven we aan onze leden de gelegenheid om iets te vertellen over het eigen onderzoek of over een ander onderwerp dat te maken heeft met genealogie.  Vijf leden hebben zich aangemeld voor deze avond die zal worden afgesloten met een ledenvergadering. Jeroen Boggia opent deze reeks met een verhaal over zijn zoektocht naar voorouders in Italië, hoe hij dat doet en daarbij steeds verder komt. Ab Stikkelorum verdiept zich in de Leidse sociale omgeving van zijn rond 1640 vanuit Vlaanderen geëmigreerde voorouder. Door dit onderzoek wil hij proberen zijn Vlaamse voorvader Claes Stekelorum beter te begrijpen. Cees Jan van den Hoek heeft onlangs onderzoek gedaan bij het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) en zal ons over zijn ervaringen vertellen en de mogelijkheden die onderzoek ons daar biedt. Robert Philippo wil ons in zijn 10-minutenpraatje wat inzicht geven in genealogisch onderzoek in Frankrijk. Daarbij is de geschiedenis van dit land van belang evenals de historische en genealogische verenigingen. Ank Poland sluit de rij met een verhaal over drie zaken van overspel in de regio die alle drie heel verschillend werden berecht. Deze zaken spelen zich af in de eerste helft van de 18e eeuw. We kijken uit naar een leuke, interactieve avond. Voorafgaand aan de lezing houden we een inloopuur. Daar heeft u gelegenheid om met bestuursleden en mede-leden van gedachten te wisselen, vragen over uw onderzoek te stellen, en boeken en/of tijdschriften van de leestafel uit te zoeken. De zaal is open om 19.15 uur. De ‘praatjes’ om 20.00 uur. De toegang is vrij. Belangstellende niet-leden van de NGV zijn van harte welkom. Om 21.30 uur beginnen met met de voorjaars-ledenvergadering.De NGV-afdelingsleden ontvangen de stukken voor deze vergadering per aparte nieuwsbrief.   Deze avond wordt gehouden in het Dorpscentrum van Oegstgeest - Lijtweg 9 - 2341 HA te Oegstgeest  

Carolus Clusius, de vader van de Leidse Hortus Botanicus 

23 apr 2026 - Op 19 februari 2026 vierde de Leidse Hortus Botanicus de 500 ste verjaardag van arts en plantkundige Carolus Clusius. Hij was de eerste prefect van de allereerste Nederlandse universitaire plantentuin. Al voordat hij vanuit de Zuidelijke Nederlanden in Leiden arriveerde, stuurde hij een pakket met 251 soorten bollen, knollen en wortelstokken vooruit, waaronder de tulp. Ze vormden de basis voor de latere Hortus. De geschiedenis van deze in het hart van Leiden gesitueerde bijzondere tuin laat zien hoe natuur, wetenschap en kunst samenkomen. Kunsthistorica Cécile Verburg is gespecialiseerd in historische tuinen en is één van de grondleggers van het Singelpark. Zij neemt ons mee in de historische rol en betekenis van Clusius en de Leidse Hortus Botanicus. Link: Carolus Clusius, de vader van de Leidse Hortus Botanicus

Erfgoedcafé op donderdag 23 april 2026: Sijthoff 

23 apr 2026 - Na ons erg succesvolle Erfgoedcafé op de Terra Nova, nu alweer in dezelfde maand een tweede bijeenkomst, ditmaal bij Sijthoff. Dit Erfgoedcafé is dit keer anders dan anders. Dit keer houden we een inzameling om de crowdfunding van Sijthoff te ondersteunen. De reden voor deze crowdfunding is om de monumentale gevel en balustrade te laten restaureren. De slechte staat hiervan is ongeveer vijf jaar geleden aan het licht gekomen. Er zitten breuken en scheuren in de balustrade op het dak. Link naar het volledige programma
Naar de agenda

Agenda meerdaags

Thuis bij Jan Steen - 400 jaar leven in de brouwerij. 

2 apr t/m 23 aug 2026 - In 2026 is het precies 400 jaar geleden dat Jan Steen in Leiden werd geboren. Treed binnen in het persoonlijke leven van een van de belangrijkste Nederlandse schilders uit de zeventiende eeuw. In deze tentoonstelling ontdek je hoe zijn kinderen, echtgenotes, vrienden en kroeg niet alleen zijn omgeving vormden, maar ook zijn grootste inspiratiebron. Aan de hand van topstukken uit onder andere het Rijksmuseum, Mauritshuis en de eigen collectie maak je een ontdekkingsreis door Steens wereld vol humor, chaos en verstopte boodschappen. Met Thuis bij Jan Steen – 400 jaar leven in de brouwerij legt Museum De Lakenhal de focus op Steens persoonlijke omgeving en de rol van zijn geboortestad Leiden. De tentoonstelling biedt een verrassende blik op het dagelijks leven uit de 17de eeuw en de humor en menselijkheid die zijn schilderijen zo geliefd maken. Thuis bij Jan Steen combineert bekende favorieten uit de eigen collectie met topstukken uit Nederlandse museale en particuliere collecties. Hieronder zijn publiekslievelingen uit bijvoorbeeld de Eregalerij van het Rijksmuseum, maar ook werken uit collecties die vrijwel nooit te zien zijn voor publiek.  In het werk van Jan Steen spelen kinderen een opvallende rol. Als geen ander wist hij de onbevangenheid, de vreugde en het verdriet van kinderen op een levensechte manier te verbeelden. Steen hoefde voor zijn kindertaferelen niet ver te zoeken: als vader van een groot gezin vond hij thuis volop inspiratie. Zijn eigen familie stond dan ook vaak model. Ook in de tentoonstelling worden kinderen actief betrokken. Basisschoolleerlingen uit Leiden schrijven speciaal voor de expositie korte teksten, die bij de schilderijen te lezen zullen zijn. Lees meer over de totstandkoming van deze teksten.      

'Het Rijke Roomse Leven" 

1 sep 2025 t/m 30 jun 2026 - Op zondag 31 augustus werd in museum Oud Alkemade in Oude Wetering de nieuwe tentoonstelling ‘het Rijke Roomse Leven’ geopend. Het is een prachtige verzameling geworden van beelden, schilderijen en attributen!  Het is zeker de moeite waard om een bezoek aan deze tentoonstelling te brengen. Het katholieke geloof in al zijn pracht en praal wordt op mooie wijze uitgebeeld in de vorm van voorwerpen, heiligenbeelden, foto’s, kleding en we vertonen gevarieerd diverse prachtige films met betrekking tot dit thema waaronder die van de Sacramentsprocessie van Rijpwetering naar Oud Ade, van afgelopen zomer. Een feest van herkenning voor vele ouderen, een kennismaking voor de jongere generatie! Het museum aan de Saskia van Uylenburchlaan 22 is geopend op zondagmiddag van 14.00-17.00 uur en dinsdagmiddag van 13.30-16.00 uur. De tentoonstelling is te zien t/m 30 juni 2026
Naar de agenda

Artikelen

Katholieke scouting in Zoetermeer 1946-1975

7 mrt 2026 - Vanaf 1907 ontstaat in Engeland de scouting. Langzaamaan kwamen er in Nederland ook groepen; na de Tweede Wereldoorlog vooral om de ‘vervlakte jongeren’ te vormen en op hoger peil te brengen. Onder de vlag van de Katholieke Jeugdbeweging ontstonden lokale initiatieven als Verkenners en Gidsen. In Zoetermeer werden door enthousiaste vrijwilligers - onder de vlag en controle van de parochie - groepen opgericht met namen als Koekoeken en Haviken. Ze hielden speurtochten, gingen op kamp en leerden seinen, geheimschrift en knopen. Ook verdieping van geloof kwam aan de orde. Er waren altijd klusjes te doen als pannen afwassen, maar bij elke activiteit lag de nadruk op (samen) iets leren. In de jaren 1970 kwam de scouting los te staan van de kerk, maar tradities bleven: een uniform, samen spelen met leermomenten en het bijbrengen van respect voor de natuur.

Van padvinderij naar scouting. (de geschiedenis van ScoJeSa)

7 mrt 2026 - Dit artikel neemt u mee van de oprichting in 1946 in Sassenheim van twee groepen padvinderij, te weten; de St. Pancratiusgroep voor jongens en de St. Theresiagroep voor meisjes, tot heden. Scojesa staat voor; Scouting Jeugd Sassenheim.

Padvinderij en scouting in voormalig Alkemade

7 mrt 2026 - In de voormalige gemeente Alkemade ontstonden na de Tweede Wereldoorlog verschillende scoutinggroepen. In Roelofarendsveen werd in 1925 de jeugdvereniging St. Josephs Gezellen opgericht, waar jongens samenkwamen voor ontspanning en activiteiten. Tijdens de Duitse bezetting werd scouting verboden, maar na 1945 werden in dorpen zoals Rijpwetering, Oud Ade en Oude Wetering opnieuw groepen opgericht. In Rijpwetering en Oud Ade ontstond de Pastoor van der Plaatgroep met verkenners, zeeverkenners en gidsen. In Oude Wetering werd de St. Jacobusgroep opgericht, die activiteiten organiseerde zoals kamperen, sport en buitenactiviteiten. In Roelofarendsveen bestonden daarnaast Gidsen- en kaboutergroepen voor meisjes en de Rakkers voor jongens. De jeugdverenigingen organiseerden wekelijkse bijeenkomsten, speurtochten, kampvuren en zomerkampen. In de jaren zeventig nam de belangstelling voor sommige groepen af. Sommige verenigingen gingen samen of verdwenen. Later ontstonden nieuwe jeugdorganisaties, zoals Ranonkel en Stichting Jouw Alkemade, die activiteiten voor jongeren bleven ondersteunen.

Kasteel Rosenburg te Voorschoten

6 feb 2026 - Rosenburg werd voor het eerst in 1285 als munitionis vermeld, een zwaar verdedigbaar kasteel, en was toen gedeeld eigendom van graaf Floris V en Dirk II van Wassenaer. In de jaren daarna werd Rosenburg eigendom van een jongere tak van de Van Wassenaers. In 1351 werd Rosenburg door graaf Willem V belegerd en vermoedelijk ook afgebroken. Daarna werd Rosenburg het eigendom van diverse rijke burgers. Een ingemetselde steen vermeldde dat Rosenburg in 1573 door Leidse burgers was vernield en in 1607 werd hersteld door zijn nieuwe eigenaar Adriaan van Ylem. In 1657 kreeg eigenaar Jacobus Maestertius flinke ruzie met ambachtsheer Arent VIII van Duivenvoirde omdat hij Rosenburg ridderhuyse had genoemd. In 1707 wordt admiraal Jan Gerrit van Wassenaer eigenaar van Rosenburg. Hij gaat over tot complete herbouw. In de periode 1711 - 1714 overlijden echter zijn echtgenote en drie kinderen; alleen zijn oudste kind blijft in leven. Jan Gerrit raakte hierdoor in ‘grote malaise’ en werd een veelvraat met als gevolg hevige pijnen. In de nacht van 29 oktober 1723 werd de beroemde medicus Boerhaave opgeroepen; hij constateerde een gescheurde slokdarm. De volgende dag overleed Jan Gerrit. De erfgenamen lieten daarop de nog nieuwe buitenplaats tot de grond toe afbreken. Tegenwoordig is op het terrein een kinderboerderij gehuisvest. Noot: Eerder verscheen op onze website 'Een vergeten stukje Rosenburg' dat gaat over de gevelsteen op een Heerenhuis in Katwijk.

De Leidse vrouwenbeweging en de regio

6 jan 2026 - In dit artikel belicht Agnes van Steen meerdere vrouwen uit de omgeving van Leiden die betrokken waren bij de Leidse vrouwenbeweging. Zij baseert zich daarvoor op haar promotieonderzoek – waarvan in november 2025 een handelseditie is verschenen – met de titel: Van liefdadigheid naar abortusstrijd. Leidse vrouwen en de Nederlandse vrouwenbeweging van 1860 tot 1990. Hierin valt te lezen hoe de Leidse vrouwenbeweging – als onderdeel van een landelijke beweging – zich over een periode van 130 jaar ontwikkelde. Het gaat om diverse organisaties die voor verschillende vrouwenrechten streden en aanverwante verenigingen. Centraal staan de Leidse vrouwen die actief waren en ook de rol van de Universiteit Leiden in de emancipatiestrijd wordt belicht. Bij ‘Leidse’ vrouwen valt echter een kanttekening te plaatsen: vaak strekten de Leidse afdelingen van organisaties zich uit tot omliggende gemeentes, zoals Oegstgeest. Dit betekent dat ook vrouwen uit die gemeentes een rol speelden in de Leidse vrouwenbeweging.
Naar de artikelen

Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door

Advertentie