Rijnlandgeschiedenis.nl gebruikt cookies om bezoek te meten en om het voor bezoekers mogelijk te maken informatie op deze website te delen via social media. Door verder gebruik te maken van deze website ga je hiermee akkoord.

Accepteer cookies

Nieuws

De Maartenskerk wint de Oorkonde van Vrienden van Oud Hillegom 2026 

8 mrt 2026 - De Maartenskerk is de winnaar geworden van de Oorkonde van de Stichting Vrienden van Oud Hillegom. De oudste kerk van Hillegom, waarvan de geschiedenis teruggaat tot 1248, kreeg de meeste stemmen van de jury. De 31ste oorkonde werd uitgereikt op vrijdag 6 maart tijdens de Vriendenavond in een goedgevulde zaal van de Kulturele Raad Hillegom. De avond bood, zoals inmiddels traditie is, een mooie combinatie van historische verdieping en feestelijke erkenning. Voorzitter Wilbert Koops opende de bijeenkomst met een presentatie van de vijf genomineerde gebouwen. Dit jaar was de categorie Overige gebouwen aan de beurt. De Werkgroep Monumenten had vijf markante panden genomineerd, variërend van voormalige school en bankgebouw tot een historische buitenplaats. Uiteindelijk werd de Maartenskerk, het oudste kerkgebouw van Hillegom, uitgeroepen tot winnaar van de Oorkonde 2026. Koops reikte de oorkonde uit aan Evert-Jan Koppelaar, voorzitter van de Kerkenraad, die de prijs dankbaar in ontvangst nam. Na het officiële gedeelte verzorgde Anne Joustra van het Cruquius Museum Meer-Historie een boeiende presentatie over de geschiedenis van de Haarlemmermeer. Hij nam de aanwezigen mee langs de droogmaking in de 19de eeuw en de ontwikkeling van het gebied tot het veelzijdige landschap dat het vandaag is. Met bijzondere aandacht voor het Hillegomse aandeel — de eerste spade voor de Ringvaart werd immers op Hillegomse grond gezet — gaf Joustra een levendig beeld van een regio in voortdurende verandering. Het geheel maakte de avond opnieuw tot een geslaagde bijeenkomst, waarin waardering voor het Hillegomse erfgoed en interesse in de regionale geschiedenis hand in hand gingen.

Aanmelden voor de Oud Leidenprijs 

5 mrt 2026 - De Historische Vereniging Oud Leiden reikt ieder jaar tijdens de dies - haar verjaardag - een Oud Leidenprijs uit. Hierbij wisselen wetenschaps- en publieksprijs elkaar af. In 2026 is de prestigieuze wetenschapsprijs aan de beurt.   Leidenaars hebben een meer dan gemiddelde belangstelling voor de geschiedenis van hun stad. Hiervan getuigen onder meer de vele historische boeken, artikelen, voorstellingen, exposities, documentaires en presentaties.    Ook dit jaar is voor de wetenschapseditie van de Oud Leidenprijs een jury samengesteld waarin verschillende disciplines vertegenwoordigd zijn: naast de geschiedwetenschap, ook de Leidse kunstwereld, het archiefwezen en de neerlandistiek. “De inzendingen worden beoordeeld door wetenschappelijke professionals. Dat maakt het tot een prestigieuze prijs die belangrijk is om te winnen. Het zegt echt wat over de kwaliteit van je onderzoekswerk”, aldus voorzitter van de Oud Leidenprijs-commissie Dick de Boer. Naast de publieksprijs - de vorig jaar is gewonnen door André Kapaan met de film NICO - is ook de wetenschapsprijs inmiddels een vaste waarde geworden in Leiden. Deze kan op steeds meer inzendingen rekenen. In 2024 won Agnes van Steen deze prijs, met haar proefschrift Van Liefdadigheid naar abortusstrijd. Leidse vrouwen en de Nederlandse vrouwenbeweging van 1860 tot 1900.   Voordrachten inzenden In 2026 is de wetenschapseditie van de Oud Leidenprijs weer aan de beurt. De jury kijkt daarvoor naar alle wetenschappelijke publicaties over de Leidse geschiedenis uit 2024 en 2025. Dat kunnen artikelen, proefschriften of boeken zijn, maar ook documentaires, presentaties of tentoonstellingen als ze voldoen aan wetenschappelijke criteria. Tot en met 1 april 2026 kunt u kandidaten voordragen via oudleidenprijs@oudleiden.nl .  

Gezocht: Giselle Kuster 

3 mrt 2026 - Museum De Lakenhal is op zoek naar foto's, herinneringen en het kunstwerk Honger van Giselle Kuster (1911-1972). Met deze zoektocht hoopt het museum een beter beeld te krijgen van de Leidse periode van de kunstenaar. De oproep is onderdeel van de tentoonstelling Giselle Kuster – De Leidse jaren, die vanaf 22 mei 2026 te zien is in het museum. Gezocht: Giselle Giselle Kuster (1911-1972) bracht het belangrijkste deel van haar carrière door in Leiden, waar zij zich ontwikkelde tot een talentvolle kunstenaar en galeriehouder. Ze speelde een belangrijke rol in het Leidse culturele leven en opende haar eigen galerie, genaamd Pro Arte, in haar woonhuis aan de Breestraat 123A. Toch is haar naam grotendeels uit de geschiedenis verdwenen. Om een beter beeld te krijgen van deze periode wil Museum De Lakenhal haar archief graag aanvullen met foto's, anekdotes, herinneringen, brieven en dagboekfragmenten. Het museum is daarom op zoek naar mensen die hun herinneringen aan Giselle Kuster, of ander archiefmateriaal dat iets te maken heeft met Kusters leven in Leiden, willen delen. Vermist kunstwerk Honger Museum De Lakenhal is daarnaast dringend op zoek naar het schilderij Honger van Giselle Kuster. Het is een van haar meest indringende portretten: een moeder die haar drie kinderen stevig vasthoudt tijdens de Hongerwinter van 1944-1945. Kuster maakte dit schilderij vlak na de bevrijding van Nederland. Het is onbekend waar het schilderij nu is. Het museum zou het werk graag een plek willen geven in de tentoonstelling Giselle Kuster – De Leidse jaren. Insturen materiaal Heb je herinneringen aan Giselle Kuster of ben je in het bezit van foto's of archiefmateriaal? Of weet je iets over de verblijfplaats van het schilderij Honger? Mail dan naar oproep@lakenhal.nl of schrijf naar Museum De Lakenhal t.a.v. “Herinneringen aan Giselle Kuster” via Lammermarkt 31, 2312 CL, Leiden. Meer informatie is te vinden via de oproeppagina van Museum De Lakenhal. Tentoonstelling Giselle Kuster – De Leidse jaren Museum De Lakenhal brengt Giselle Kusters onderbelichte tijd in Leiden (1940-1953) onder de aandacht door een vervolg te geven aan de eerdere succesvolle tentoonstelling in museum van Bommel van Dam in Venlo. De tentoonstelling Giselle Kuster – De Leidse jaren omvat kunstwerken uit de periode dat Kuster in Leiden woonde en werkte. Met deze tentoonstelling wil Museum De Lakenhal de kunstenaar haar rechtmatige plaats in Leiden teruggeven. De tentoonstelling is te zien van 22 mei t/m 25 oktober 2026.

Genomineerden voor Oorkonde 2026 

20 feb 2026 - Stichting Vrienden van Oud Hillegom heeft als doel het behoud, herstel en verbetering van natuur, landschap, erfgoed en kunst in Hillegom en omgeving. Daarnaast stimuleert zij het besef dat elke Hillegommer medeverantwoordelijk is hiervoor, zowel lokaal als daarbuiten, in het belang van mens en natuur. Zie voor meer informatie: www.vriendenvanoudhillegom.nl

Lezing: Fred Boom vertelt uit eigen werk 

18 feb 2026 - Lezing Fred Boom. In het Katwijks Museum wordt op woensdag 18 februari 2026 een lezing gehouden over ‘FRED BOOM VERTELT UIT EIGEN WERK’ Fred Boom, in 1938 in Koog aan de Zaan geboren, is afkomstig uit een maritieme familie. Zijn opa Boom was varensgezel en de andere opa was scheepsbouwer. Er werd dus altijd over boten gesproken. Op 16 jarige leeftijd gaat hij als lichtmatroos voor het eerst naar zee en in 1957 naar de Kweekschool voor Scheepswerktuigkundigen in Amsterdam. In 1959 treedt hij als scheepswerktuigkundige in dienst bij de Koninklijke Nederlandse Stoomboot Maatschappij (KNSM). 11 jaar vaart hij bij deze maatschappij op zowel vracht- als passagiersschepen en ziet een groot gedeelte van de wereld. Na zijn pensioen wijdt hij zich volledig op het tekenen en schilderen van hoofdzakelijk scheepsportretten en zee- en havengezichten en werkt in zowel olieverf als aquarel/gouache techniek. Fred Boom, autodidact, geldt binnen de hedendaagse maritieme schilderkunst als een gerespecteerde, kundige, inspirerende, praktijkgerichte en kleurrijke zeeschilder. Hij is o.a. lid van Koninklijk College Zeemanshoop te Amsterdam. Fred exposeert op dit moment in het Katwijks Museum met een ‘kleine’ selectie (10 stuks) van zijn schilderijen. Zijn gehele oeuvre omvat overigens meer dan 850 schilderijen. Bovendien zijn er van zijn hand 6 boeken verschenen waarvan in de shop van het museum 3 verschillende boeken te koop zijn. Fred verteld uit eigen werk, aan de hand van afbeeldingen van enkele schilderijen tentoongesteld in de expositie. Maar ook leuke anekdotes over enkele schilderijen uit zijn collectie, zoals o.a. het ss. Breda van de KNSM (1940) en het ss. Jaarstroom HWAL. Tevens wordt er een film gedraaid over het tot stand komen van zijn schilderij met de trawler Catharina Duyvis (IJM 60). Deze trawler is met man en muis vergaan tijdens de stormnacht februari 1953. (± 15 minuten). De lezing duurt van 19.30 tot 21.30 uur. De toegangsprijs bedraagt 10,50 euro.
Naar het nieuwsoverzicht

Agenda eendaags

Inloopspreekuur genealogie [stamboomonderzoek] 

14 mrt 2026 - De werkgroep Genealogie van de Historische Vereniging Alphen aan den Rijn houdt elke tweede zaterdagmiddag van de maand een inloopmiddag van 13.00-16.00 uur. Wilt u informatie over genealogie kom dan langs! Sinds de uitzendingen van het TV-programma "Verborgen Verleden" is het onderzoek naar onze voorouders erg populair geworden. Gaat u met het onderzoek beginnen of bent al wat verder, maar loopt u ergens tegen aan, vraag de werkgroep Genealogie om advies. Aanmelden via het e-mailadres info@HVAlphen.nl kan nuttig zijn, maar is niet strikt noodzakelijk. Als u gerichte vragen hebt is het wel handig als u deze vooraf stelt, dan kan mogelijk door de werkgroepleden al wat voorwerk worden verricht. De werkgroep Genealogie zit elke tweede zaterdagmiddag in het verenigingsgebouw De Vergulde Wagen, van Boetzelaerstraat 48 te Alphen aan den Rijn, ter hoogte van de HEMA van 13:00 uur tot 16:00 uur. Eventueel kan er ook in overleg een afspraak op een andere dag gemaakt worden, het verenigingsgebouw is elke woensdagmiddag en zaterdag geopend.

Excursie Leidse Deken 

15 mrt 2026 - Excursie De Leidse Deken op het Papegaaisbolwerk 18 in Leiden Op zondag 15 maart organiseert de HVOL een excursie naar Stichting De Leidse Deken, die de geschiedenis van de lokale dekennijverheid in leven houdt. Hoe doen zij dat? Met wat voor activiteiten, onderzoek en partners? En wat kunnen wij daarvan leren? Deze vragen staan centraal bij ons bezoek, tijdens welke er ook uitgebreid aandacht besteed wordt aan de geschiedenis van deze industrietak en de sporen die zij heeft nagelaten in de stad. De Stichting Leidse Deken is in 2020 opgericht en wil de ooit zo roemrijke Leidse dekenproductie op de kaart zetten. Dat doet ze door onderzoek, publieksactiviteiten en door samen te werken met partners om de dekennijverheid nieuw leven in blazen. De excursie in het pand van De Stichting Leidse Deken duurt ongeveer 2 uur. De kosten inclusief koffie/thee zijn € 12,00 voor leden en € 14,50 voor introducés. Er is plaats voor twintig deelnemers. Wilt u mee, geeft u dan op via het aanmeldingsformulier op de website van de HVOL. Wilt u na de aanmelding direct het geld voor de rondleiding overmaken op bankrekening NL67 INGB 0005 9012 64 t.n.v. Vereniging Oud Leiden. (NB dit is een ander nummer dan dat waar u de contributie naar overmaakt!). Vermeld bij de betaling uw HVOL-lidmaatschapsnummer, de excursie waarvoor u inschrijft en de naam van uw eventuele introduc?(e) en/of duolid. U bent pas definitief ingeschreven wanneer uw betaling is ontvangen. Komt u op de reservelijst dan betaalt u pas als u verneemt dat u toch nog mee kunt. Tot 10 dagen voor de excursiedatum kunt u kosteloos annuleren. Link: Excursie Leidse Deken

Lezing 100 jaar Alphense Zwem Club 

16 mrt 2026 - 100 jaar AZC     Lezing door Jary Göbel en de HVA, meer bijzonderheden volgen zsm     De lezing vindt plaats in Wijkcentrum Swaenswijk Jongkindt Coninkstraat 2b te Alphen aan den Rijn   De lezing start om 14:00 uur en duurt tot 16:00 uur, toegang kost € 5,00, dit is inclusief twee koffie/thee.    

Lezing over Probook. 

17 mrt 2026 - Tijdens deze avond zal Izo Hoytink, directeur van Probook, ons bijpraten over de ins en outs van de mogelijkheden bij Probook. Probook is een boekbinderij in Utrecht die gespecialiseerd is in het drukken en inbinden van kwalitatief hoogwaardige boeken, vaak in een kleine oplage. Die boeken zijn daarmee uitermate geschikt voor het delen van familiegeschiedenis.   Helaas was hij tijdens het Evenement van 27 september verhinderd de stand van Probook te bemensen. Maar op deze avond kunt u alle vragen aan hem stellen die u wilt. Om te weten wat er leeft onder onze leden wil dhr. Hoytink graag alvast enkele vragen van u ontvangen. Deze vragen kunt u nu al sturen naar redactie-ryn@ngv.nl. Uw vragen zullen worden doorgestuurd naar Probook.   Deze bijeenkomst wordt gehouden in een van de zalen van Dorpscentrum Oegstgeest, Lijtweg 9, 2341 HA Oegstgeest. De toegang is gratis. De zaal is open vanaf 19.15 uur. Het gebouw is goed rolstoeltoegankelijk. Koffie en thee is verkrijgbaar in de hal. Betaling graag via pin, maar kan ook contant.   Parkeergelegenheid – bij het naastgelegen winkelcentrum – is ruim en gratis. Meerdere bussen vanaf station Leiden Centraal gaan die kant op, ook rond 22.00 uur weer terug naar het station.   Voorafgaand aan de lezing houden we een inloopuur. Daar heeft u gelegenheid om met bestuursleden en mede-leden van gedachten te wisselen, vragen over uw onderzoek te stellen, en boeken en/of tijdschriften van de leestafel uit te zoeken of in te brengen.

voorouderspreekuur Haarlem 

21 mrt 2026 - Voor iedereen die op zoek wil naar zijn voorouders, maar niet precies weet hoe te beginnen organiseert de NGV [Nederlandse Genealogische Vereniging, afdeling Rijnland en Kennemerland] een inloopspreekuur Genealogie. Het Noord-Hollands Archief is elke derde zaterdag van de maand open en op deze dag zijn ook de vrijwilligers van de NGV Rijnland/Kennemerland in de studiezaal aanwezig om te assisteren bij uw onderzoek naar uw voorouders Het adres van het Noord-Hollands Archief is Jansstraat 40 in Haarlem en de vrijwilligers zijn aanwezig van 10:00 uur tot 12:30 uur. Het onderzoek staat ook open voor genealogen die al wat langer bezig zijn, maar die ergens vast lopen.  P.S: Het genealogisch Spreekuur op de eerste zaterdagmorgen van de maand in de Bibliotheek in Oegstgeest gaat onverminderd voort, maar voor sommige belangstellenden is Haarlem wellicht makkelijker te bereiken.
Naar de agenda

Agenda meerdaags

Lezing: ‘VAREN VOOR VRIJHEID’ DE LOTGEVALLEN VAN STUURMAN H.P. STEGGERDA 

25 t/m 25 mrt 2026 - Aan de hand van brieven en aantekeningen van zijn schoonvader Herman Steggerda neemt Aart Verhoeven ons mee naar de geschiedenis van de koopvaardij in de Pacific. Herman Steggerda was in 1935 als leerling stuurman in dienst getreden bij de Koninklijke Paketvaart Maatschappij. Net voor het uitbreken van de oorlog werd hij op de ‘Boissevain’ geplaatst en maakte hij een reis naar Australië. Bij aankomst in Soerabaja kreeg hij -begin februari 1942- de opdracht om naar Makassar te gaan. Hij moest het commando over drie sleepboten nemen en ze in optocht naar Soerabaja brengen. Op weg naar Makassar werd z’n schip (de van Lansberge) op 4 februari 1942 aangevallen door Japanse vliegtuigen. Het schip ging ten onder, maar hij overleefde de aanval, bleef enkele weken aan land en vertrok op 30 maart 1942 met één van de laatste schepen (de Khoen Hoea) uit Tjilatjap richting Australië. Daar aangekomen was hij als stuurman op achtereenvolgens de ‘Karsik’, de ‘van den Bosch’ en de ‘Fort Wilhelmus’ betrokken bij de bevoorrading van de geallieerde troepen in de wateren rond Nieuw Guinea.* Oorlogsperiodes In de lezing komen (in vogelvlucht) de volgende periodes aan de orde: a. de periode vanaf 3 september 1939 (inval Duitsland in Polen) tot 10 mei 1940 (Nederlandse capitulatie) b. de periode van10 mei 1940 (Nederland bezet) tot 8 december 1941 (Oorlogsverklaring tegen Japan) c. de periode van 8 december 1941 tot 9 maart 1942 (Capitulatie KNIL) d. de periode van 9 maart 1942 tot 15 augustus 1945 (Capitulatie Japan). Aan het eind van de lezing zullen enkele verschillen tussen de Atlantische en Indische inzet van de koopvaardij worden benoemd. Aart Verhoeven is amateur historicus en heeft na z’n pensionering uitgebreid onderzoek gedaan naar het verblijf van z’n schoonmoeder in het beruchte Tjidengkamp in Batavia. De resultaten van dit onderzoek met daarbij de lotgevallen van de verschillende bevolkingsgroepen ten tijde van de Japanse bezetting van Nederlands-Indië zijn te beluisteren in de door de Stichting Comité 4 en 5 mei Soest en Soesterberg uitgebrachte zesdelige Podcast serie “De Nacht van de Rijzende Zon”. Kosten: € 10,50 Waar: Katwijks Museum Wanneer: Woensdag 25 maart 2026 Tijd: 19.30 - 21.30 uur

Opening Vaarseizoen Varend Erfgoed. 

4 t/m 5 apr 2026 - In Leiden willen we begin april het vaarseizoen in Leiden feestelijk openen met schepen van het Varend Erfgoed op zaterdag 4 en zondag 5 april a.s. dit in navolging van onze eerdere evenementen. Zaterdag zal de opening plaatsvinden aan boord van de Terra Nova, het verenigingsschip van de LVBHB. Naast het drukke scheepvaartverkeer van alle Leidse rederijen plannen we vier cultuurhistorische lezingen over de historie van Leiden met en door de scheepvaart op de twee Rijnen, vracht- en personenvervoer over water, de metamorfose van de Meelfabriek (een van de grootste Nederlandse meelfabrieken), de voormalige Grofsmederij (ankersmederij, staalfabriek en scheepswerf), de Haven, de trekschuiten en de trekvaarten, de snelwegen van de 17e en 18e eeuw.  De lezingen zullen plaatsvinden in de Zijlpoort, de Meelfabriek, aan boord van het LVBHB verenigingsschip Terra Nova en in het voormalige vrachtkantoor van de stoomvaartmaatschappij De Volharding (nu café-restaurant Bikini Bikini).  Een boottocht door Leiden gaat zaterdag deel uitmaken van het programma Vaartochten vanaf de Zijlpoort naar Wassenaar staan in de planning voor zaterdag en zondag.  

Tentoonsteling De Achterweg – van zandweg naar woonwijk 

1 jan t/m 15 mrt 2026 - De Achterweg behoort tot de oudste structuren van Lisse. Ooit begonnen als een eenvoudige zandweg door het landschap, groeide deze route uit tot een plek waar wonen, werken en bollenteelt samenkwamen. In deze tentoonstelling wordt de ontwikkeling van de Achterweg inzichtelijk gemaakt: van vroeg gebruik in het landschap, via bebouwing langs de weg, tot de bloembollenbedrijven en families die hier hun stempel drukten op Lisse. Aan de hand van historische kaarten, foto’s, documenten en persoonlijke verhalen maakt u kennis met onder meer: De ontstaansgeschiedenis van de Achterweg en haar betekenis voor Lisse. De bebouwing die langs de weg verrees, van buitenplaatsen tot woonhuizen. Bekende bollenfamilies die zich hier vestigden, zoals Vreeburg, Lefeber, De Vroomen en Van der Salm. Veranderingen in gebruik en functie van het gebied in de 19de en 20ste eeuw. De tentoonstelling laat zien hoe lokale geschiedenis, landschap en ondernemerschap met elkaar verweven zijn, herkenbaar, verrassend en dichtbij. Praktische informatie: Locatie: Museum De Zwarte Tulp, Grachtweg 2a, Lisse Periode: t/m 15 maart 2026 Openingstijden: Dinsdag t/m donderdag 13.00–17.00 uur Vrijdag t/m zondag 11.00–17.00 uur Museumkaart geldig  

'Het Rijke Roomse Leven" 

1 sep 2025 t/m 30 jun 2026 - Op zondag 31 augustus werd in museum Oud Alkemade in Oude Wetering de nieuwe tentoonstelling ‘het Rijke Roomse Leven’ geopend. Het is een prachtige verzameling geworden van beelden, schilderijen en attributen!  Het is zeker de moeite waard om een bezoek aan deze tentoonstelling te brengen. Het katholieke geloof in al zijn pracht en praal wordt op mooie wijze uitgebeeld in de vorm van voorwerpen, heiligenbeelden, foto’s, kleding en we vertonen gevarieerd diverse prachtige films met betrekking tot dit thema waaronder die van de Sacramentsprocessie van Rijpwetering naar Oud Ade, van afgelopen zomer. Een feest van herkenning voor vele ouderen, een kennismaking voor de jongere generatie! Het museum aan de Saskia van Uylenburchlaan 22 is geopend op zondagmiddag van 14.00-17.00 uur en dinsdagmiddag van 13.30-16.00 uur. De tentoonstelling is te zien t/m 30 juni 2026

Expositie ‘VAREN VOOR VRIJHEID’ 

3 mei 2025 t/m 15 mrt 2026 - Vanaf 3 mei 2025 presenteert Stichting Koopvaardijpersoneel 1940-1945 in het Katwijks Museum de expositie ‘VAREN VOOR VRIJHEID - de onmisbare rol van de Nederlandse koopvaardij in WOII’. AANLEIDING Tachtig jaar geleden kwam er een einde aan de Tweede Wereldoorlog. Dit jaar vieren en herdenken wij ‘80 jaar Vrijheid’. In dit kader wil de Stichting Koopvaardijpersoneel 1940-1945 speciale aandacht schenken aan een onderbelicht hoofdstuk uit de geschiedenis: de onmisbare rol van de Nederlandse koopvaardij in de bevrijding van Europa en Azië.   Ondanks gevaren van bommenwerpers, onderzeeboten en zeemijnen speelden Nederlandse koopvaardijschepen een cruciale rol in de bevoorrading van de geallieerden. De expositie brengt een ode aan alle opvarenden van de koopvaardij, die onder levensgevaarlijke omstandigheden hun plicht deden. Zij hielden koers! ROL KOOPVAARDIJ De expositie verhaalt over de risico’s en ontberingen die Nederlandse zeelieden hebben moeten doorstaan in de zes jaar die zij van huis waren. Ze belicht de wereldwijde overzeese geallieerde oorlogvoering tegen Duitsland en Japan. Die oorlog bestond niet alleen uit militaire, maar ook uit enorme logistieke operaties overzee. Talloze vrachtschepen, tankers, zeeslepers en passagiersschepen vervoerden, veelal in konvooi varend, jarenlang kolossale hoeveelheden materieel, munitie, troepen en voorraden over de Atlantische Oceaan, de Noordelijke IJszee, de Middellandse Zee, de Stille Oceaan en de Javazee. Nederlandse passagiersschepen vervoerden tijdens de oorlog zo’n 2 miljoen man aan troepen over de wereldzeeën. Alleen al de tot troepentransportschip omgebouwde ‘Nieuw Amsterdam’ nam bijna 400.000 manschappen voor haar rekening. Zonder deze zeetransporten zou de oorlogvoering van de geallieerden onmogelijk zijn geweest en hadden wij onze vrijheid in 1945 niet herwonnen. Nederland had begin 1940 met 1.200 zeeschepen een van de grootste koopvaardijvloten ter wereld. Deze vloot telde ruim 32.000 bemanningsleden, waarvan ongeveer 19.000 Nederlanders. VAARPLICHT De Nederlandse regering in ballingschap in Londen besloot in juni 1940 de koopvaardij te militariseren en legde bemanningsleden een vaarplicht op. Nog dezelfde maand hielpen Nederlandse schepen bij de evacuatie van Britse troepen uit Duinkerken naar Engeland. Daarna speelden ze onder meer een cruciale rol bij de evacuatie van Britse eenheden uit Griekenland in april 1941, de bevoorrading van Malta midden 1941, de invasie van Frans Noord-Afrika eind 1942 en de invasie van Normandië op en na D-Day. Bovendien namen Nederlandse koopvaardijschepen massaal deel aan de Slag om de Atlantische Oceaan, de konvooien van de Verenigde Staten naar de Sovjet-Unie en aan de konvooien over de Stille Oceaan. Ook in de Indische wateren speelde de Nederlandse koopvaardij een grote rol, vooral in de eerste maanden van 1942. ENORME VERLIEZEN In totaal gingen 525 Nederlandse koopvaardijschepen verloren, waarbij 4.200 zeelieden het leven lieten. Desondanks bleef de Nederlandse koopvaardij een essentiële rol speken, zelfs ruim na de geallieerde overwinning in 1945. Soldaten moesten met hun materieel tenslotte ook weer terug naar huis. Pas in maart 1946 werd de vaarplicht opgeheven. GROOTSTE BIJDRAGE De inzet van de koopvaardijvloot is de grootste Nederlandse bijdrage aan de geallieerde overwinning en van onschatbare waarde gebleken. Toch is deze bijdrage lange tijd onderbelicht gebleven. De expositie ‘Varen voor Vrijheid’ brengt dit dramatische verhaal in het Katwijks Museum tot leven met aangrijpende foto’s, persoonlijke voorwerpen, authentieke scheepsmodellen, indrukwekkende schilderijen, een grote wand met scheepsmodellen op schaal en een imposante maquette van een konvooi op zee. Gedurende de expositie worden rondleidingen gegeven en lezingen georganiseerd, waarin experts en nabestaanden deze bijzondere geschiedenis verder uitdiepen.  
Naar de agenda

Artikelen

Katholieke scouting in Zoetermeer 1946-1975

7 mrt 2026 - Vanaf 1907 ontstaat in Engeland de scouting. Langzaamaan kwamen er in Nederland ook groepen; na de Tweede Wereldoorlog vooral om de ‘vervlakte jongeren’ te vormen en op hoger peil te brengen. Onder de vlag van de Katholieke Jeugdbeweging ontstonden lokale initiatieven als Verkenners en Gidsen. In Zoetermeer werden door enthousiaste vrijwilligers - onder de vlag en controle van de parochie - groepen opgericht met namen als Koekoeken en Haviken. Ze hielden speurtochten, gingen op kamp en leerden seinen, geheimschrift en knopen. Ook verdieping van geloof kwam aan de orde. Er waren altijd klusjes te doen als pannen afwassen, maar bij elke activiteit lag de nadruk op (samen) iets leren. In de jaren 1970 kwam de scouting los te staan van de kerk, maar tradities bleven: een uniform, samen spelen met leermomenten en het bijbrengen van respect voor de natuur.

Van padvinderij naar scouting. (de geschiedenis van ScoJeSa)

7 mrt 2026 - Dit artikel neemt u mee van de oprichting in 1946 in Sassenheim van twee groepen padvinderij, te weten; de St. Pancratiusgroep voor jongens en de St. Theresiagroep voor meisjes, tot heden. Scojesa staat voor; Scouting Jeugd Sassenheim.

Padvinderij en scouting in voormalig Alkemade

7 mrt 2026 - In de voormalige gemeente Alkemade ontstonden na de Tweede Wereldoorlog verschillende scoutinggroepen. In Roelofarendsveen werd in 1925 de jeugdvereniging St. Josephs Gezellen opgericht, waar jongens samenkwamen voor ontspanning en activiteiten. Tijdens de Duitse bezetting werd scouting verboden, maar na 1945 werden in dorpen zoals Rijpwetering, Oud Ade en Oude Wetering opnieuw groepen opgericht. In Rijpwetering en Oud Ade ontstond de Pastoor van der Plaatgroep met verkenners, zeeverkenners en gidsen. In Oude Wetering werd de St. Jacobusgroep opgericht, die activiteiten organiseerde zoals kamperen, sport en buitenactiviteiten. In Roelofarendsveen bestonden daarnaast Gidsen- en kaboutergroepen voor meisjes en de Rakkers voor jongens. De jeugdverenigingen organiseerden wekelijkse bijeenkomsten, speurtochten, kampvuren en zomerkampen. In de jaren zeventig nam de belangstelling voor sommige groepen af. Sommige verenigingen gingen samen of verdwenen. Later ontstonden nieuwe jeugdorganisaties, zoals Ranonkel en Stichting Jouw Alkemade, die activiteiten voor jongeren bleven ondersteunen.

Kasteel Rosenburg te Voorschoten

6 feb 2026 - Rosenburg werd voor het eerst in 1285 als munitionis vermeld, een zwaar verdedigbaar kasteel, en was toen gedeeld eigendom van graaf Floris V en Dirk II van Wassenaer. In de jaren daarna werd Rosenburg eigendom van een jongere tak van de Van Wassenaers. In 1351 werd Rosenburg door graaf Willem V belegerd en vermoedelijk ook afgebroken. Daarna werd Rosenburg het eigendom van diverse rijke burgers. Een ingemetselde steen vermeldde dat Rosenburg in 1573 door Leidse burgers was vernield en in 1607 werd hersteld door zijn nieuwe eigenaar Adriaan van Ylem. In 1657 kreeg eigenaar Jacobus Maestertius flinke ruzie met ambachtsheer Arent VIII van Duivenvoirde omdat hij Rosenburg ridderhuyse had genoemd. In 1707 wordt admiraal Jan Gerrit van Wassenaer eigenaar van Rosenburg. Hij gaat over tot complete herbouw. In de periode 1711 - 1714 overlijden echter zijn echtgenote en drie kinderen; alleen zijn oudste kind blijft in leven. Jan Gerrit raakte hierdoor in ‘grote malaise’ en werd een veelvraat met als gevolg hevige pijnen. In de nacht van 29 oktober 1723 werd de beroemde medicus Boerhaave opgeroepen; hij constateerde een gescheurde slokdarm. De volgende dag overleed Jan Gerrit. De erfgenamen lieten daarop de nog nieuwe buitenplaats tot de grond toe afbreken. Tegenwoordig is op het terrein een kinderboerderij gehuisvest. Noot: Eerder verscheen op onze website 'Een vergeten stukje Rosenburg' dat gaat over de gevelsteen op een Heerenhuis in Katwijk.

De Leidse vrouwenbeweging en de regio

6 jan 2026 - In dit artikel belicht Agnes van Steen meerdere vrouwen uit de omgeving van Leiden die betrokken waren bij de Leidse vrouwenbeweging. Zij baseert zich daarvoor op haar promotieonderzoek – waarvan in november 2025 een handelseditie is verschenen – met de titel: Van liefdadigheid naar abortusstrijd. Leidse vrouwen en de Nederlandse vrouwenbeweging van 1860 tot 1990. Hierin valt te lezen hoe de Leidse vrouwenbeweging – als onderdeel van een landelijke beweging – zich over een periode van 130 jaar ontwikkelde. Het gaat om diverse organisaties die voor verschillende vrouwenrechten streden en aanverwante verenigingen. Centraal staan de Leidse vrouwen die actief waren en ook de rol van de Universiteit Leiden in de emancipatiestrijd wordt belicht. Bij ‘Leidse’ vrouwen valt echter een kanttekening te plaatsen: vaak strekten de Leidse afdelingen van organisaties zich uit tot omliggende gemeentes, zoals Oegstgeest. Dit betekent dat ook vrouwen uit die gemeentes een rol speelden in de Leidse vrouwenbeweging.
Naar de artikelen

Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door

Advertentie