Nieuws

Molendriegang in programma Vroege Vogels 

17 aug 2026 - In maart van dit jaar verbleven de programmamakers van het BNN-Vara-programma Vroege Volgels in de Ondermolen van de Molendriegang Driemanspolder. De Rijnlandse Molenstichting had de tijdelijk leegstaande woning beschikbaar gesteld zodat de programmakers meerdere dagen opnamen konden maken in de piekberging Nieuwe Driemanspolder waar een prachtig nieuw natuurgebied is ontstaan. Zie voor de diverse fragementen dit bericht op onze website.

Ruim honderd foto’s toegevoegd aan archief 

16 aug 2026 - Ruim honderd foto’s of beschrijvingen ervan zijn toegevoegd aan het online-fotoarchief van de Rijnlandse Molenstichting. Het betreft foto’s van de Hazerswoudse Rooie Wip, de Googermolen in Oude Wetering en de verdwenen molens van de Griet- en Vriesekoopsepolder in Leimuiden en de Groote-, Kleine- en Kalkovensche Polder in Alphen aan den Rijn. Het fotoarchief is hier te vinden.

Artikelen over molenaars en peilbeheer 

15 aug 2026 - Recent verschenen er diverse artikelen over molenaars en peilbeheer waar onze stichting medewerking aan heeft verleend. Lees meer op onze website.

Oudste resten van vroegmiddeleeuwse stad gevonden bij opgraving 

21 jul 2026 - Archeologen hebben naar eigen zeggen in de grond onder de Breestraat de oudste resten van Leiden gevonden. Het zijn bijna veertig houten palen, waarvan een flink deel uit de periode tussen 650 en 900 na Christus komt. 'De vondsten zijn spectaculair en veranderen het bestaande beeld van de oudste bewoning van Leiden', meldt Erfgoed Leiden en Omstreken. De palen werden gevonden bij opgravingen die werden gedaan bij de bouw van een fietsenkelder onder de Albert Heijn in de Breestraat. 'Ze vormen een duidelijke aanwijzing dat mensen in de vroege middeleeuwen ook op de zuidelijke oever van de Rijn woonden', stelt Erfgoed Leiden en Omstreken. 'Waarschijnlijk gebeurde dat tijdelijk. De opgraving laat namelijk ook zien dat het oudste bewoningsniveau uiteindelijk overstroomde. Van een doorlopende bewoning tot de aanleg van de Breestraat en de snelle stadsontwikkeling in de twaalfde eeuw was dus geen sprake.' De oudste resten van bebouwing die tot nu toe in Leiden zijn gevonden, zijn houten palen die uit het jaar 1000 stammen. De stad wordt in oude bronnen mogelijk voor het eerst genoemd rond het jaar 850. Het gaat dan om drie nederzettingen met de naam Leython. Vrij vertaald: 'aan de wateren'. Erfgoed Leiden en Omstreken: 'Historici vermoeden al langer dat de genoemde Leythons bij het huidige Leiden lagen. Eerdere opgravingen leverden wel aanwijzingen voor bewoning vanaf ongeveer het jaar 1000 op, maar overtuigend archeologisch bewijs voor het vroegste Leiden ontbrak tot de recente vondsten in de Breestraat.' De archeologen spreken van 'nieuwe aanknopingspunten in de verdere zoektocht naar het ontstaan van de stad'. Bron: TV West 18 juli 2026

Verken de Limes 

18 jul 2026 - De zomer is hét moment om de Limes te ontdekken. Test je kennis in de Limes Zomer Quiz, ontmoet Romeinse legionairs, ontdek bijzondere tentoonstellingen en trek eropuit langs de oude Romeinse grens. In deze nieuwsbrief vind je inspiratie voor de leukste uitjes langs de Limes. Link naar de Nieuwsbrief
Naar het nieuwsoverzicht

Agenda eendaags

Romeinse Wandeling Alphen aan den Rijn 

29 aug 2026 - Alphen is ontstaan in de tijd van de Romeinen. Naar de oorsprong moet je goed zoeken. Zaterdag 29 augustus houdt de Historische Vereniging een wandeling. We beginnen met een toelichting in De Vergulde Wagen van de gevonden voorwerpen in Alphen aan den Rijn, veelal door amateurarcheologen. Met begeleiding van een Limes-gids gaan we daarna op pad - ongeveer een uur - om het dna van Alphen te ontdekken. Laat u verrassen! De start is om 11:00 uur in De Vergulde Wagen, Van Boetzelaerstraat 48. Na afloop is er koffie/thee.  Kosten: een vrijwillige bijdrage voor de vereniging wordt op prijs gesteld. Opgeven mag, maar is niet verplicht: telefoon vereniging op woensdag en zaterdag: 0172-424048 of bij Ria Langeveld 0172-475265.   Mail HVA: info@hvalphen.nl

Centrumwandeling met stadsgidsen vanuit de Vergulde Wagen Alphen aan den Rijn 

5 sep 2026 - Leer Alphen aan den Rijn eens op een andere manier kennen. Tijdens een wandeling of fietstocht met een stadsgids kijk je op een andere manier naar je woonplaats. Stadsgidsen van de Historische Vereniging leiden u door het centrum van de stad en langs de oevers van de Oude Rijn. Onderweg vertellen zij over de geschiedenis van de bewoners, de bebouwing en de bedrijvigheid door de eeuwen heen. Zo’n wandeling kan in tijd variëren al naar gelang de samenstelling en interesses van de groep. Ruime aandacht zal worden besteed aan uw wensen en vragen tijdens deze tocht. Een minimum aantal deelnemers is niet vereist, wat betekent dat de stadswandeling altijd doorgaat. Op verzoek kan er ook een wandeling worden aangeboden in de Engelse taal. Praktische informatie wandeling eerste zaterdag van de maand: Dit is een maandelijkse wandeling. deze wandeling is het gehele jaar op de eerste zaterdag van de maand, vertrektijd 11.00 uur. Aanmelden kan bij Ria Langeveld-Turkenburg, tel. 0172-475265, maar is niet verplicht. Start- en eindpunt: Gebouw De Vergulde Wagen van de Historische Vereniging Alphen aan den Rijn, Van Boetzelaerstraat 48, 2406 BG Alphen aan den Rijn (schuin tegenover de Hema). 

Hulp bij Stamboomonderzoek op Cultuurplein - Jaarmarkt Leiderdorp 

5 sep 2026 - Wilt u beginnen met onderzoek naar uw voorouders en weet u niet hoe? Of bent U al begonnen, maar loopt U ergens vast? Op onze voorouderspreekuren is iedereen van harte welkom met vragen, zowel leden als niet-leden. Deze spreekuren vinden plaats in Alphen aan den Rijn, Oegstgeest, Haarlem en Hazerswoude, maar op zaterdag 5 september ook in Leiderdorp, op het Cultuurplein van de Jaarmarkt in Leiderdorp. Wilt u beginnen met onderzoek naar uw voorouders en weet u niet hoe dat moet? Bent u vastgelopen met uw onderzoek of tijdens het onderzoek zijn verschillende vragen ontstaan? U bent van harte welkom op het voorouderspreekuur. Op dit spreekuur treft u enkele bestuursleden, die met u zullen meedenken en zoeken naar mogelijkheden en oplossingen. Wij helpen u graag met uw vragen over stamboomonderzoek en familiegeschiedenis. Bovendien kunt u kennismaken met het opzoeken van de gegevens via internet. Probeer zoveel mogelijk gegevens over geboortedatum en plaats van voorouders mee te nemen. Op zaterdag 5 september staan we van 10:00 uur tot 17:00 uur op het Culuurplein van de Jaarmarkt van Leiderdorp, u bent van harte welkom voor een kennismakingsgesprek of wellicht een klein onderzoek naar uw voorouders? Ons regulier spreekuur tijdens het Historisch Café in de Bibliotheek in Oegstgeest op de eerste zaterdag van de maand gaat natuurlijk ook gewoon door: U bent daar van harte welkom van 10:30 uur tot 12:30 uur. 

Historisch Café met voorouderspreekuur in Oegstgeest 

5 sep 2026 - Ontmoet je verleden, ontdek je familiegeschiedenis Elke eerste zaterdagmorgen van de maand staat het Historisch Café open voor iedereen met interesse in familiegeschiedenis en lokaal verleden. Vrijwilligers van de NGV Rijnland en Kennemerland en de werkgroep Genealogie van de Historische Vereniging Oegstgeest zijn aanwezig om te helpen bij genealogisch onderzoek. Beginners krijgen ondersteuning bij het opzetten van hun eerste onderzoek, terwijl ervaren onderzoekers hulp kunnen krijgen om vastgelopen speurtochten weer op gang te brengen. Loop gerust binnen, stel je vragen en ontdek samen met anderen het verhaal van je voorouders. Over de NGV De Nederlandse Genealogische Vereniging is een landelijke vereniging die een platform biedt voor iedereen met belangstelling voor familiegeschiedenis. De NGV stimuleert het opdoen en delen van genealogische kennis, zowel voor beginnende als gevorderde onderzoekers. Met meer dan twintig regionale afdelingen organiseert de vereniging activiteiten en biedt zij collecties en nieuws die zijn afgestemd op de verschillende regio’s. Over HisVO De Historische Vereniging Oegstgeest zet zich in voor het behoud en de toegankelijkheid van de geschiedenis en het erfgoed van Oegstgeest. De vereniging versterkt het historisch besef door lezingen, wandelingen, publicaties en onderzoek, waaronder genealogie. Zij werd opgericht in 1987 en telt inmiddels 650 leden. Vrijwilligers vormen het hart van de vereniging en werken samen aan het levend houden van het lokale verleden. Bij de vertegenwoordigers van de HisVO kunt u alles vragen over lokaal onderzoek en hier hulp bij krijgen. Ook kunt u oude verhalen delen. Oegstgeestenaren  met expertise of kennis van erfgoed en projecten zijn van harte welkom. Adres: Lange Voort 2 T te Oegstgeest.

Salon: Tussen bouwen en behouden: Modern erfgoed in een veranderende stad 

6 sep 2026 - Wie zich met erfgoed en erfgoedbeleid bezighoudt loopt aan tegen vele vragen: Wat maakt een gebouw of gebied waardevol en beschermingswaardig? Welke bescherming wil je het geven en wie is daar verantwoordelijk voor? Wie mag er over meepraten? Maar ook andere vragen spelen een rol: In welke mate speelt esthetiek een rol? Wat is de betekenis van het sociaal/historistische verhaal erachter? Kan en mag een oordeel in de loop van de jaren veranderen? Welke concessies zijn aanvaardbaar bij een transformatie? Wie zich bezighoudt met nog onbeschermd modern erfgoed staat ten slotte voor de vraag: moeten we actie ondernemen? Is het oordeel van experts daarbij zwaarwegender dan dat van belangstellende burgers en belanghebbenden, zoals eigenaren, gebruikers en omwonenden, of: hoe richt je de besluitvorming in? Alle reden om in een Salon in deze dynamische materie te duiken en ideeën uit te wisselen over o.a. deze vragen. Uit de Commissie Modern Erfgoed van de HVOL zullen Wouter Fokkinga en Arie de Jong een voorzet doen. Arie zal de vragen in hun breedte belichten, terwijl Wouter zich zal richten op de ELO-activiteit van de afgelopen jaren om in Leiden het erfgoed te identificeren uit de periode 1970-1990, uitmondend in een 'Lijst van te beschermen objecten' die door het gemeentebestuur eind 2025 is vastgesteld in een lijst van objecten die door (mogelijke) planvorming niet in de Lijst zijn opgenomen. Link: Salon: Tussen bouwen en behouden: Modern erfgoed in een veranderende stad
Naar de agenda

Agenda meerdaags

Historicidagen Leiden 

27 t/m 29 aug 2026 - Historicidagen: een tweejaarlijks terugkerende ontmoeting in de ruimste zin van het woord om de diversiteit en de dynamiek van de (kunst)historische praktijk te tonen, inspiratie te bieden en samenwerking te bevorderen. De Historicidagen in Leiden op 27, 28 en 29 augustus 2026 verbinden allen die beroepsmatig met het verleden bezig zijn: docenten, studenten, medewerkers van archieven, musea en andere erfgoedinstellingen, zelfstandig ondernemers, onderzoekers en andere (kunst)historische professionals. Het thema van deze editie is Toekomst van geschiedenis. De organisatie van de Historicidagen biedt uitgevers en boekhandels, redacties en vertegenwoordigers van (kunst)historische en/of erfgoedorganisaties graag de gelegenheid zich tijdens de Historicidagen 2026 te presenteren aan het deelnemende publiek. Daarom wordt parallel aan het congres een congresmarkt georganiseerd in de centrale hal van het Lipsiusgebouw in Leiden. Ook de NGV-afdeling Rijnland en Kennemerland zal zich op deze markt in een stand presenteren. Familiegeschiedenis is immers een deel van de nationale, regionale, lokale, sociale en economische geschiedenis. Alleen door al die aspecten met elkaar te verbinden, kunnen wij ons een beter beeld vormen van hoe en waar al de generaties die ons voorgingen leefden, waarom ze zich van elders hier vestigden, en hoe het leven in hun (nieuwe) woonplaats vorm kreeg. historicidagen.nl/f/files/download/historicidagen/programmaboekje-historicidagen-2026.pdf

Open Monumentendag 2026 Comité Oegstgeest 

11 t/m 13 sep 2026 - In Oegstgeest is het comité Open Monumenten Dagen Oegstgeest als Stichting Osger Support in 2011 opgericht en bestaat dus 15 jaar. Alle reden om dit jaar met ons team uit te pakken. Dit jaar staan vijf wijken met de bijbehorende buurten van Oegstgeest centraal waarbij het accent, vanwege het jaarthema, op architectuur ligt. Highlights worden uitgelicht in het gratis Open Monumenten Dagen boekje en/of zijn toegankelijk voor publiek. “Het is de bedoeling dat de inwoners van Oegstgeest hun buurt met andere ogen gaan bekijken door de aandacht die er met name aan de architectuur wordt geschonken, zo krijgt het gebouw in je buurt waar je regelmatig langsloopt, een extra dimensie”, aldus het comité. Samen met betrokkenen partijen werkt het bestuur enthousiast aan inspirerende dagen in Oegstgeest. Voor het volledige programma in Oegstgeest zie bijgaand pdf.

Varend Erfgoed aan de Ankerkade 

12 t/m 13 sep 2026 - Het initiatief "Varend Erfgoed aan het Ankerpark" is met 18 schepen dit jaar opgenomen in het programma voor de Open Monumenten Dagen 2026 Leiden (Monument 27). Vanaf de kade van De Meelfabriek, langs het hele Ankerpark tot aan de steigers bij de Zijlpoort  liggen 18 schepen van het Varend Erfgoed aangemmerd Op de site is meer informatie over het evenement, de schepen, de ligplaatsen en het programma op 12 en 13 september a.s. Tevens informatie over de Haven van Leiden op: https://haven-leiden.nl/   Unieke film op een unieke locatie. Film aan boord van de Terra Nova: ‘Azart, Come Make Art’ De energieke documentaire vertelt het spannende avonturenverhaal van levenskunstenaar August Dirks en zijn narrenschip Azart, The Ship of Fools.Details: Eenmalige voorstelling op zaterdag 12 september tijdens de Open Monumenten Dagen te Leiden aan boord van de Terra Nova bij het Ankerpark (Monument 27) Aanvang/inloop: vanaf 17:00 uur Aanvang documentaire: 17:15 uur Kaartjes: € 5,00 (inclusief koffie of thee) I.v.m. het beperkte aantal plaatsen is aanmelding wel vooraf noodzakelijk via info@vhzc.nl Helaas is De Terra Nova niet toegankelijk voor minder validen. ‘Azart, Come Make Art’ Ruim 30 jaar lang voer August met absurdistisch theater over de wereld. De crew volgde de VOC-route, ditmaal niet om te stelen en kelen, maar om te delen en spelen. Halverwege, ter hoogte van Ecuador, onderbrak het noodlot de reis, waarop het schip koers zette naar haar laatste, spectaculaire ligplaats. Een hoopgevend waargebeurd verhaal over de kunst om, midden in een avontuurlijk leven, te blijven laveren tussen ambitie, droom en tegenslag. En dat alles met de nodige humor. Regisseurs: Annike Kaljouw & Masha Novikova Ervaar deze film aan boord van het schip Terra Nova De Terra Nova is een varend monument, een binnenvaartschip, opgenomen in het NationaalRegister Varende Monumenten onder nummer 959. Het schip is een Luxe Motor en is gebouwd in 1929 bij de N.V. Scheepsbouw- en Reparatiewerf ‘De Hoop’, voorheen Gebroeders Boot, van Jacobus en Pieter Boot in (toen nog) Leiderdorp aan de Sumatrastraat. Het schip is 50 meter lang, 6,60 meter breed. Het schip is in 2004 door de toenmalig eigenaar, Jan Lock, geschonken aan de LVBHB, de landelijke Vereniging Behoud Historisch Bedrijfsvaartuigen. Zij hebben het ondergebracht in de Stichting Terra Nova. Meer informatie over het schip op: www.terranova1929.nl/ Bijzonderheden: Bij aankomst wordt u ontvangen met koffie of thee en kunt u plaatsnemen in de zaal waar de fil wordt getoond. Blijf na de film even aan bord bij de gezellige bar en zithoek om even na te praten over de documentaire en te genieten van het interieur van dit unieke schip.    
Naar de agenda

Artikelen

De Warmondse Patriottische Sociëteit

10 aug 2026 - Het kan niet anders dan dat de spanningen tussen Patriotten en Prinsgezinden ook in Warmond voelbaar waren. Er was een Warmondse Patriottische Sociëteit, al blijft de vraag onbeantwoord: wie waren de leden? Wel weten we dat enkele bekende – al dan niet tijdelijke – inwoners van Warmond zich nadrukkelijk in het politieke strijdgewoel mengden, onder wie Hieronymus van Alphen en Betje Wolff en Aagje Deken. De omwenteling van 1795 bracht bovendien grote veranderingen voor de omvangrijke katholieke gemeenschap. De wens voor een eigen kerkgebouw en de moeizame oprichting van het Groot-Seminarie in 1799 laten zien hoe ingrijpend de politieke ontwikkelingen ook in Warmond doorwerkten.

Patriotten en prinsgezinden in Hazerswoude, 1781-1795

27 jul 2026 - Tijdens de strijd tussen de patriotten en prinsgezinden eind 18e eeuw voorafgaande aan de Bataafse Republiek in 1795, ontstonden er spanningen en onrust onder de bevolking van Hazerswoude, vooral rond de verplichte wapenoefeningen. Slechts enkelen meldden zich vrijwillig aan, zoals Jan Bezuijen en Jacob van Wateringen. Jacob werd echter bedreigd en zelfs mishandeld vanwege zijn aanmelding. Jan Langendam en Kors Groenewegen werden verdacht van betrokkenheid bij het oproer, maar ontkenden dit en benadrukten hun gehoorzaamheid en het betalen van belastingen. Zij verklaarden aanvankelijk tegen de wapenoefening te zijn geweest, uit angst als soldaat te moeten dienen, maar waren later bereid zich aan te melden. Het nieuwe bestuur probeerde de orde te herstellen door militair vertoon en bestuurlijke maatregelen. Bestuursleden werden vervangen door prinsgezinde personen of zij die trouw zwoeren aan Willem V. Ook predikant Abram Vatebender werd gedwongen een loyaliteitsverklaring te ondertekenen. Door bedreigingen kon hij zijn werk nauwelijks uitvoeren, maar hij bleef uiteindelijk tot 1824 predikant in Hazerswoude.

Zomers vaak onaangenaam

27 jul 2026 - Het artikel beschrijft de ontwikkeling van waterleiding, sanitaire voorzieningen en volksgezondheid in Benthuizen en omgeving. Eeuwenlang kampte de regio met ziektes als cholera en tyfus, mede door het gebruik van vervuild water uit sloten, regenbakken en putten. De aanleg van waterleidingen en modern sanitair bracht een ware revolutie teweeg: schoon drinkwater en eigen wc’s in huis zorgden voor een sterke verbetering van de volksgezondheid. In 1921-1922 kregen de eerste huizen in Benthuizen een eigen wc, wat een grote vooruitgang was ten opzichte van het delen van een poepdoos of beerput. De aanleg van waterleidingen verliep moeizaam door hoge kosten en bestuurlijke discussies, maar in 1924 werd Benthuizen aangesloten op een centrale drinkwaterleiding. In omliggende dorpen als Hazerswoude en Boskoop werden watertorens gebouwd en regionale waterleidingbedrijven opgericht. De watertoren van Hazerswoude, gebouwd in 1915, werd een herkenningspunt en speelde een centrale rol in de watervoorziening. Door de groei van de bevolking en technologische vooruitgang werd de toren uiteindelijk overbodig, maar hij bleef als monument behouden en kreeg een nieuwe functie als kantoor. De beschikbaarheid van schoon water en sanitair leidde tot een aanzienlijke daling van ziektes en verbeterde leefomstandigheden.

De vier Bolleninstituten van Lisse.

6 jul 2026 - Begin 20e eeuw stond bij de bollenkwekers de praktijk centraal. Die hadden zij op een bepaalde manier van hun ouders overgenomen, de theorie kwam op de tweede plaats. Het was echter duidelijk dat een meer wetenschappelijke benadering van de bollenteelt mogelijk voor een verbetering voor de hele branche zou kunnen zorgen.

Van regenton en pomp naar waterleiding

15 jun 2026 - Een verslag van een groeiende bevolking en een toenemende vraag naar goed fatsoenlijk drinkwater. De oprichting van de Leidse Duinwaterwatermaatschappij in 1878 en de bouw van de watertoren in Katwijk. Of daar alle problemen mee opgelost waren, leest u in het artikel.
Naar de artikelen

Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door

Advertentie