Rijnlandgeschiedenis.nl gebruikt cookies om bezoek te meten en om het voor bezoekers mogelijk te maken informatie op deze website te delen via social media. Door verder gebruik te maken van deze website ga je hiermee akkoord.

Accepteer cookies

Nieuws

Het heden, het verleden en de toekomst. 

20 mei 2026 - In Nieuwsbrief 55 beginnen we met het heden. Diogenes werkt aan een nieuw project, het pand aan de Lange Mare 110, en we verbeteren onze bestaande woningen, deze keer Aalmarkt 6a. We blikken ook terug: waarom hebben de oprichters van deze stichting destijds de naam van een Griekse wijsgeer gekozen? En we denken na over wat er in de toekomst bij Diogenes zou kunnen veranderen. In dat laatste stuk kunt u ook lezen dat ik besloten heb binnenkort een stapje terug te doen. Ik zal Diogenes met plezier blijven volgen, en waar dat nuttig is nog wat bijdragen leveren aan de website en de nieuwsbrief. Reacties zijn altijd welkom: nieuwsbrief@diogenes-leiden.nl Link naar de website van Diogenes 

Gegeorefereerde topografische kaarten van Leiden e.o. 

12 mei 2026 - Onlangs is op de website www.archiefgravers.nl een aantal gegeorefereerde topografische kaarten geplaatst. Niet alleen van Zoeterwoude maar ook van Leiden, Leiderdorp en Oegstgeest. Het kaartmateriaal wordt transparant getoond, liggend boven de huidige kaart van OpenStreetmap.

NieuwsFlits Zoetermeer 

21 apr 2026 - Nieuwsbrief vol met actuele Zoetermeerse historische zaken. De zes pagina's staan vol wetenswaardigheden over tentoonstellingen, publicaties, activiteiten (zoals Theater na de Dam op 4 mei), naast een uitleg over de selectie van bijzondere Post65 gebouwen in de stad en de enorme ophef die dat veroorzaakte vlak voor de lokale verkiezingen. Klik op de link: https://www.oudsoetermeer.nl/e2/site/oudsoetermeer/custom/site/upload/file/oud_soetermeer/nieuwsbrieven/31_nieuwsflits_apr_2026.pdf

Leidse stadspoorten weer voor iedereen zichtbaar 

19 apr 2026 - Wie weet dat er ooit niet twee, maar acht stadpoorten in Leiden waren? De trots van de stad, en tóch verdwenen. In een uniek project zijn met digitale middelen de zes verdwenen poorten herbouwd en hun verhalen ter plaatse online te beleven. De Morspoort en de Zijlpoort zijn de enige nog zichtbare stadspoorten van Leiden. De weggevallen poorten zijn nu — dankzij een samenwerking tussen de Historische Vereniging Oud Leiden en Stichting Verborgen Stad — digitaal herbouwd. Waarom dit project? De digitale herbouw maakt de geschiedenis van de poorten voor een breed publiek inzichtelijk en beleefbaar. Niet alleen de gebouwen komen terug: ook de mensen en functies rondom de poorten komen weer tot leven. Van geloofsvluchtelingen en kunstenaars tot boeren, handelaars en poortwachters. Samen vertellen de poorten het verhaal van Leidens verbinding met de buitenwereld door de eeuwen heen. 'Met dit project willen we de geschiedenis op straatniveau teruggeven aan bewoners en bezoekers,' zegt Gerda van den Berg, voorzitter van de Historische Vereniging Oud Leiden. 'Het zijn geen losse gevels, maar plekken waar mensen dagelijks leefden, werkten en reisden: dat verhaal willen we weer zichtbaar maken.' Voor Theo Pronk, creative director van Stichting Verborgen Stad, was dit een bijzonder project: 'Alle poorten herbouwen: zoiets hadden we nog nooit gedaan. Samen met studenten van de Universiteit Leiden gingen we in de archieven op zoek naar de verhalen van de mensen die ooit echt onder de poorten doortrokken.' Wat is nieuw? De zes verdwenen stadspoorten zijn als 3D-reconstructies digitaal gereconstrueerd en op hun oorspronkelijke locaties zichtbaar gemaakt. De reconstructies zijn toegankelijk via de app History5D, waarmee gebruikers de poorten op locatie kunnen bekijken en in context plaatsen. Thuis bekijken kan ook via www.leidsestadspoorten.nl. Als smaakmaker is een korte film over het project te zien op www.oudleiden.nl. Een folder met alle poorten is digitaal beschikbaar op www.oudleiden.nl en fysiek bij de VVV, in de musea en in de bibliotheken. Een QR code leidt per poort direct naar de digitale weergave.

Nieuwsbrief april 2026 

18 apr 2026 - Link naar de Nieuwsbrief
Naar het nieuwsoverzicht

Agenda eendaags

Lezing Apolonia van Hoeck door Jan de Klerk 

26 mei 2026 - Apolonia van Hoeck dreef in de tweede helft van de zeventiende eeuw een boek- en kaartenwinkel. Dit deed zij aanvankelijk als alleenstaande vrouw, wat in die tijd heel bijzonder was. Haar winkel, die zij later samen met haar man Johannes Tangena exploiteerde, was op verschillende adressen in Leiden gevestigd. Eén daarvan was het pand op de hoek van het Rapenburg en de Kloksteeg, tegenwoordig café Barrera. De winkel stond bekend als de 'Konst- en Kaartwinkel over de Academie'. Jan de Klerk, wetenschappelijk medewerker geschiedenis bij het Rijksmuseum, neemt ons mee in het leven van deze opmerkelijke vrouw. Leden van de Vrienden van de Universiteitsbibliotheek zijn deze avond onze gast. Link: Lezing Apolonia van Hoeck door Jan de Klerk

fietstocht landgoederen 

31 mei 2026 - Op zondag 31 mei, gaan we ook weer dit jaar per fiets de omgeving van Leiden onveilig maken. We verzamelen om 10.30 uur tegenover de achteruitgang van het station Leiden Centraal. In onze fietstocht staan een aantal landgoederen ten zuiden van Leiden centraal. We komen weer langs een oude 'bekende' het Kasteel Oud Poelgeest. We hopen weer een groot aantal verhalen rond de landgoederen te kunnen vertellen. Dit jaar staan landgoederen in de gemeenten Oegstgeest, Voorschoten (zoals Kasteel Duivenvoorde op de afbeelding bij deze tekst) en Wassenaar op de lijst. We eindigen met een landgoed in Leiden om toch ook de naam van onze vereniging in ere te houden. Ons keerpunt ligt bij het 'Eiland van Ome Nick' waar we de lunch gebruiken. De terugreis gaat, na het oversteken van de provinciale weg, de N44, deels over de zgn. 'Landgoederenroute' in Wassenaar. Zorgt u voor de tocht voor goede fietskleding en vooral een goede fiets zodat we met hetzelfde aantal starten als ook in de loop van de middag bij de parkeerplaats van de 'Corpus Experience? eindigen' De kosten van de fietsexcursie zijn 22,50 voor leden en duoleden. Introducés betalen 25,00. Wilt u mee, geeft u dan op via de knop "inschrijven" hieronder. Wilt u na de aanmelding direct het geld voor de rondleiding overmaken op bankrekening NL67 INGB 0005 9012 64 t.n.v. Vereniging Oud Leiden. (NB dit is een ander nummer dan dat waar u de contributie naar overmaakt!) Vermeld bij de betaling uw HVOL-lidmaatschapsnummer, de excursie waarvoor u inschrijft en de naam van uw eventuele introducé(e) en/of duolid. U bent pas definitief ingeschreven wanneer uw betaling is ontvangen. Komt u op de reservelijst dan betaalt u pas als u verneemt dat u toch nog mee kunt. Tot 10 dagen voor de excursiedatum kunt u kosteloos annuleren.  Inschrijven   Link: fietstocht landgoederen

Historisch Symposium: Lokale Lens op de Tweede Wereldoorlog 

31 mei 2026 - De Tweede Wereldoorlog blijft ons bezighouden. Ook Leiden en de Leidse regio kennen inmiddels een rijke geschiedschrijving over deze periode. De bezettingsjaren zijn afwisselend onderzocht vanuit een regionaal perspectief, als stedelijk fenomeen en ook op wijkniveau. Hoe verschillen deze perspectieven van elkaar, waar vullen ze elkaar aan en wanneer bijten ze elkaar? Deze vragen staan centraal op dit historisch symposium.  Drie onderzoekers nemen ons mee in hun onderzoekspraktijk. Aansluitend gaan zij met elkaar ?n met het publiek  in gesprek. Door welke lens kijken zij naar het verleden? Hoe be?nvloedt dat hun onderzoeksvragen? Welke bronnen gebruiken ze? En voor wie schrijven ze geschiedenis? Ruurd Kok is archeoloog en journalist en publiceerde onder andere Bang voor mooi weer, Oorlogssporen in Leiden en omgeving (2020) Bart van der Boom is als historicus verbonden aan de Universiteit Leiden en publiceerde onder andere Den Haag in de Tweede Wereldoorlog (1995) Marion van Dongen is voormalig gemeenteraadslid en en werkt als amateur-onderzoeker samen met Hanneke van der Veen aan een geschiedenis van de wijk Cronesteyn. Het symposium wordt georganiseerd door de Commissie Van Eck van de Historische Vereniging Oud Leiden en door Rijnlandse Geschiedenis. Locatie Kartini Auditorium van de UB, Witte Singel 27 Toegang vrij. Inloop vanaf 13:30 U bent allen van harte welkom Link: Historisch Symposium: Lokale Lens op de Tweede Wereldoorlog

Historisch Café met voorouderspreekuur 

6 jun 2026 - Ontmoet je verleden, ontdek je familiegeschiedenis Elke eerste zaterdagmorgen van de maand staat het Historisch Café open voor iedereen met interesse in familiegeschiedenis en lokaal verleden. Vrijwilligers van de NGV Rijnland en Kennemerland en de werkgroep Genealogie van de Historische Vereniging Oegstgeest zijn aanwezig om te helpen bij genealogisch onderzoek. Beginners krijgen ondersteuning bij het opzetten van hun eerste onderzoek, terwijl ervaren onderzoekers hulp kunnen krijgen om vastgelopen speurtochten weer op gang te brengen. Loop gerust binnen, stel je vragen en ontdek samen met anderen het verhaal van je voorouders. Over de NGV De Nederlandse Genealogische Vereniging is een landelijke vereniging die een platform biedt voor iedereen met belangstelling voor familiegeschiedenis. De NGV stimuleert het opdoen en delen van genealogische kennis, zowel voor beginnende als gevorderde onderzoekers. Met meer dan twintig regionale afdelingen organiseert de vereniging activiteiten en biedt zij collecties en nieuws die zijn afgestemd op de verschillende regio’s. Over HisVO De Historische Vereniging Oegstgeest zet zich in voor het behoud en de toegankelijkheid van de geschiedenis en het erfgoed van Oegstgeest. De vereniging versterkt het historisch besef door lezingen, wandelingen, publicaties en onderzoek, waaronder genealogie. Zij werd opgericht in 1987 en telt inmiddels 650 leden. Vrijwilligers vormen het hart van de vereniging en werken samen aan het levend houden van het lokale verleden. Bij de vertegenwoordigers van de HisVO kunt u alles vragen over lokaal onderzoek en hier hulp bij krijgen. Ook kunt u oude verhalen delen. Oegstgeestenaren  met expertise of kennis van erfgoed en projecten zijn van harte welkom. Adres: Lange Voort 2 T te Oegstgeest.

Historische wandeling door Alphen aan den Rijn 

6 jun 2026 - Leer Alphen aan den Rijn eens op een andere manier kennen. Tijdens een wandeling of fietstocht met een stadsgids kijk je op een andere manier naar je woonplaats. Stadsgidsen van de Historische Vereniging leiden u door het centrum van de stad en langs de oevers van de Oude Rijn. Onderweg vertellen zij over de geschiedenis van de bewoners, de bebouwing en de bedrijvigheid door de eeuwen heen. Zo’n wandeling kan in tijd variëren al naar gelang de samenstelling en interesses van de groep. Ruime aandacht zal worden besteed aan uw wensen en vragen tijdens deze tocht. Een minimum aantal deelnemers is niet vereist, wat betekent dat de stadswandeling altijd doorgaat. Op verzoek kan er ook een wandeling worden aangeboden in de Engelse taal. Praktische informatie wandeling eerste zaterdag van de maand: Dit is een maandelijkse wandeling. deze wandeling is het gehele jaar op de eerste zaterdag van de maand, vertrektijd 11.00 uur. Aanmelden kan bij Ria Langeveld-Turkenburg, tel. 0172-475265, maar is niet verplicht. Start- en eindpunt: Gebouw De Vergulde Wagen van de Historische Vereniging Alphen aan den Rijn, Van Boetzelaerstraat 48, 2406 BG Alphen aan den Rijn (schuin tegenover de Hema). 
Naar de agenda

Agenda meerdaags

Expo Vrijheid Blijheid 

18 apr t/m 30 mei 2026 - Jaarlijks wordt in Zoetermeer een tentoonstelling over de Tweede Wereldoorlog gehouden. Dit jaar is het thema Vrijheid breder getrokken naar vele soorten vrijheid door de geschiedenis heen. Denk aan vrijheid volgens de Grondwet, het kiesrecht, van godsdienst, meningsuiting en ook vrijheid van vergaderen en protesteren. Wat hebben wij met die vrijheid gedaan? Wat is die vrijheid ons waard? Bij de expositie zijn ook boeken verkrijgbaar over bijvoorbeeld 100 jaar Kiesrecht in Zoetermeer, Dorp in Oorlog, Over de Oorlog Gesproken en het onlangs gepubliceerde Zwarte Han, over een door het verzet geëxecuteerde zwarthandelaar Tot 31 mei gratis te zien bij het HGOS (Hist Ver. Zoetermeer), Dorpsstraat 132, 2712 AN Zoetermeer. Gratis parkeren op enkele minuten.

Thuis bij Jan Steen - 400 jaar leven in de brouwerij. 

2 apr t/m 23 aug 2026 - In 2026 is het precies 400 jaar geleden dat Jan Steen in Leiden werd geboren. Treed binnen in het persoonlijke leven van een van de belangrijkste Nederlandse schilders uit de zeventiende eeuw. In deze tentoonstelling ontdek je hoe zijn kinderen, echtgenotes, vrienden en kroeg niet alleen zijn omgeving vormden, maar ook zijn grootste inspiratiebron. Aan de hand van topstukken uit onder andere het Rijksmuseum, Mauritshuis en de eigen collectie maak je een ontdekkingsreis door Steens wereld vol humor, chaos en verstopte boodschappen. Met Thuis bij Jan Steen – 400 jaar leven in de brouwerij legt Museum De Lakenhal de focus op Steens persoonlijke omgeving en de rol van zijn geboortestad Leiden. De tentoonstelling biedt een verrassende blik op het dagelijks leven uit de 17de eeuw en de humor en menselijkheid die zijn schilderijen zo geliefd maken. Thuis bij Jan Steen combineert bekende favorieten uit de eigen collectie met topstukken uit Nederlandse museale en particuliere collecties. Hieronder zijn publiekslievelingen uit bijvoorbeeld de Eregalerij van het Rijksmuseum, maar ook werken uit collecties die vrijwel nooit te zien zijn voor publiek.  In het werk van Jan Steen spelen kinderen een opvallende rol. Als geen ander wist hij de onbevangenheid, de vreugde en het verdriet van kinderen op een levensechte manier te verbeelden. Steen hoefde voor zijn kindertaferelen niet ver te zoeken: als vader van een groot gezin vond hij thuis volop inspiratie. Zijn eigen familie stond dan ook vaak model. Ook in de tentoonstelling worden kinderen actief betrokken. Basisschoolleerlingen uit Leiden schrijven speciaal voor de expositie korte teksten, die bij de schilderijen te lezen zullen zijn. Lees meer over de totstandkoming van deze teksten.      

'Het Rijke Roomse Leven" 

1 sep 2025 t/m 30 jun 2026 - Op zondag 31 augustus werd in museum Oud Alkemade in Oude Wetering de nieuwe tentoonstelling ‘het Rijke Roomse Leven’ geopend. Het is een prachtige verzameling geworden van beelden, schilderijen en attributen!  Het is zeker de moeite waard om een bezoek aan deze tentoonstelling te brengen. Het katholieke geloof in al zijn pracht en praal wordt op mooie wijze uitgebeeld in de vorm van voorwerpen, heiligenbeelden, foto’s, kleding en we vertonen gevarieerd diverse prachtige films met betrekking tot dit thema waaronder die van de Sacramentsprocessie van Rijpwetering naar Oud Ade, van afgelopen zomer. Een feest van herkenning voor vele ouderen, een kennismaking voor de jongere generatie! Het museum aan de Saskia van Uylenburchlaan 22 is geopend op zondagmiddag van 14.00-17.00 uur en dinsdagmiddag van 13.30-16.00 uur. De tentoonstelling is te zien t/m 30 juni 2026
Naar de agenda

Artikelen

Laat de poppetjes dansen.

11 mei 2026 - In dit artikel staat de beschrijving van W.M.C. Regt in het Leids Jaarboekje in 1908 centraal. Hierin beschrijft hij de vernieling van de vrijheidsboom in 1795 in Koudekerk. Deze gebeurtenis wordt ingeleid door een beschrijving van de nieuwe ideeën die in de laatste decennia van de 18e eeuw opkomen en de spanningen tussen patriotten en prinsgezinden die dat oplevert. Dit alles leidt tot de oprichting van de Bataafse Republiek in 1795. In Koudekerk verzette een groep zich hiertegen. 'Oranjevandalen' vernielden meerdere malen de vrijheidsboom van Koudekerk, hét symbool voor vrijheid en democratie, een teken van de vernieuwde maatschappij.

Oegstgeest in de roerige Patriottentijd.

11 mei 2026 - In de Republiek botsten de Patriotten, geïnspireerd door Verlichtingsideeën en schrijvers als Van der Capellen, met de Prinsgezinden, die stadhouder Willem V steunden. In Oegstgeest leidde dit tot incidenten, zoals in herberg De Roode Leeuw, waar Oranjegezinde studenten werden uitgejouwd. De landelijke politieke onrust bereikte het dorp via maatregelen zoals de verplichte loting voor bewapening, die volledig uit de hand liep: volgens het verslag was er ‘zoveel lawaai en gedrang in de Rechtkamer’ dat de overheid moest toegeven aan het verzet. Ook op de Hooge Morsch ontstonden opstootjes, waarna de Staten streng optraden tegen oranje-symboliek. Na de Pruisische inval in 1787 stortte de Patriottenbeweging in, maar met de komst van de Fransen in 1795 begon ook in Oegstgeest ‘de nieuwe tijd’ met verkiezingen en eerste stappen richting democratie.

De kerstening van het westelijk kustgebied van Rijnland

18 apr 2026 - Een verslag van de politieke omstandigheden in de 7e eeuw en de strijd tussen Friezen en Franken om de hegemonie in het westelijk kustgebied en het midden van het huidige Nederland. Hoe de Frankische expansie altijd gelijke tred hield met de missionering van de veroverde gebieden. Hoe de West-Friese graven later Hollands werden genoemd. De stichting van de abdijen van Egmond en Rijnsburg.

Katholieke scouting in Zoetermeer 1946-1975

7 mrt 2026 - Vanaf 1907 ontstaat in Engeland de scouting. Langzaamaan kwamen er in Nederland ook groepen; na de Tweede Wereldoorlog vooral om de ‘vervlakte jongeren’ te vormen en op hoger peil te brengen. Onder de vlag van de Katholieke Jeugdbeweging ontstonden lokale initiatieven als Verkenners en Gidsen. In Zoetermeer werden door enthousiaste vrijwilligers - onder de vlag en controle van de parochie - groepen opgericht met namen als Koekoeken en Haviken. Ze hielden speurtochten, gingen op kamp en leerden seinen, geheimschrift en knopen. Ook verdieping van geloof kwam aan de orde. Er waren altijd klusjes te doen als pannen afwassen, maar bij elke activiteit lag de nadruk op (samen) iets leren. In de jaren 1970 kwam de scouting los te staan van de kerk, maar tradities bleven: een uniform, samen spelen met leermomenten en het bijbrengen van respect voor de natuur.

Van padvinderij naar scouting. (de geschiedenis van ScoJeSa)

7 mrt 2026 - Dit artikel neemt u mee van de oprichting in 1946 in Sassenheim van twee groepen padvinderij, te weten; de St. Pancratiusgroep voor jongens en de St. Theresiagroep voor meisjes, tot heden. Scojesa staat voor; Scouting Jeugd Sassenheim.
Naar de artikelen

Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door

Advertentie