Rijnlandse Geschiedenis streeft naar meer historische samenhang en kennisuitwisseling in de regio.

verenigingen

musea

instellingen

Katwijks Museum

Het Katwijks Museum ligt in het centrum van het voormalige vissersdorp en combineert een bijzondere collectie schilderijen van Nederlandse en buitenlandse schilders met een fraaie collectie lokale en streekgebonden bezienswaardigheden. De schilderijencollectie heeft haar herkomst in de internationale kunstenaarskolonie die zich omstreeks 1900 in Katwijk vestigde en zich liet inspireren door het dagelijks leven van de Katwijkse vissersbevolking en de bomschuiten op het strand. Het charmante van het geheel door vrijwilligers gedragen museum zijn de aantrekkelijke inrichting, de vaste collectie en de interessante wisseltentoonstellingen. In de zomer is ook de aan de Boulevard gelegen voormalige vuurtoren uit 1605, de Vuurbaak, geopend. Het is de op één na oudste vuurtoren van ons land. Voor de vuurtoren staat tijdens de zomermaanden de garnalenbomschuit KW 88 'Zorg en Hoop' opgesteld.

Het museum is gehuisvest in een voormalige rederswoning uit het begin van de twintigste eeuw, ontworpen door H.J. Jesse, een architect die zijn loopbaan in Katwijk begon en uitgroeide tot een grote naam in Leiden en omgeving. Het pand is in de loop der jaren uitgebreid met meer tentoonstellingsmogelijkheden en ruimten voor wisselende exposities. Het museum maakt gebruik van QR-codes bij de tentoongestelde objecten. Bezoekers kunnen gebruik maken van een plattegrond. Ook kan men door middel van een rondleiding het museum ontdekken. Voor de jeugd heeft het museum een interessante speurtocht ontwikkeld die door het hele gebouw leidt en bij goede antwoorden een leuke prijs oplevert! Voor deze jongeren worden door de educatiecommissie regelmatig workshops georganiseerd.

Nieuws

Lezing: Fred Boom vertelt uit eigen werk

18 feb 2026 - Lezing Fred Boom. In het Katwijks Museum wordt op woensdag 18 februari 2026 een lezing gehouden over ‘FRED BOOM VERTELT UIT EIGEN WERK’ Fred Boom, in 1938 in Koog aan de Zaan geboren, is afkomstig uit een maritieme familie. Zijn opa Boom was varensgezel en de andere opa was scheepsbouwer. Er werd dus altijd over boten gesproken. Op 16 jarige leeftijd gaat hij als lichtmatroos voor het eerst naar zee en in 1957 naar de Kweekschool voor Scheepswerktuigkundigen in Amsterdam. In 1959 treedt hij als scheepswerktuigkundige in dienst bij de Koninklijke Nederlandse Stoomboot Maatschappij (KNSM). 11 jaar vaart hij bij deze maatschappij op zowel vracht- als passagiersschepen en ziet een groot gedeelte van de wereld. Na zijn pensioen wijdt hij zich volledig op het tekenen en schilderen van hoofdzakelijk scheepsportretten en zee- en havengezichten en werkt in zowel olieverf als aquarel/gouache techniek. Fred Boom, autodidact, geldt binnen de hedendaagse maritieme schilderkunst als een gerespecteerde, kundige, inspirerende, praktijkgerichte en kleurrijke zeeschilder. Hij is o.a. lid van Koninklijk College Zeemanshoop te Amsterdam. Fred exposeert op dit moment in het Katwijks Museum met een ‘kleine’ selectie (10 stuks) van zijn schilderijen. Zijn gehele oeuvre omvat overigens meer dan 850 schilderijen. Bovendien zijn er van zijn hand 6 boeken verschenen waarvan in de shop van het museum 3 verschillende boeken te koop zijn. Fred verteld uit eigen werk, aan de hand van afbeeldingen van enkele schilderijen tentoongesteld in de expositie. Maar ook leuke anekdotes over enkele schilderijen uit zijn collectie, zoals o.a. het ss. Breda van de KNSM (1940) en het ss. Jaarstroom HWAL. Tevens wordt er een film gedraaid over het tot stand komen van zijn schilderij met de trawler Catharina Duyvis (IJM 60). Deze trawler is met man en muis vergaan tijdens de stormnacht februari 1953. (± 15 minuten). De lezing duurt van 19.30 tot 21.30 uur. De toegangsprijs bedraagt 10,50 euro.

Vrijheidsconcert, Nieuwe kerk Katwijk

28 jan 2026 - Nationale en internationale belangstelling voor Vrijheidsconcert met Marinierskapel in de Nieuwe Kerk te Katwijk Op maandag 2 maart a.s. organiseert Stichting Koopvaardijpersoneel 1940-1945 in de Nieuwe Kerk te Katwijk een uniek Vrijheidsconcert. Dit concert markeert het begin van een periode waarin wordt stilgestaan bij de opheffing van de vaarplicht op 2 maart 1946, precies 80 jaar geleden. De vaarplicht, ingesteld in 1940, verplichte iedere zeeman tussen de 16 en 60 jaar te blijven varen tot een half jaar na de oorlog. Pas tien maanden na de bevrijding van Nederland en precies een half jaar na het definitieve einde van de Tweede Wereldoorlog kwam daar eindelijk een einde aan. Tegelijkertijd kregen de rederijen de beschikking over hun schepen terug. Voor het Vrijheidsconcert bestaat grote belangstelling uit binnen- en buitenland. Er worden veel internationale gasten verwacht. Noorwegen, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten van Amerika zullen zich laten vertegenwoordigen. De krijgsmacht, diverse ministeries en provincies, burgemeesters van grote steden en vertegenwoordigers van maatschappelijk organisaties zullen aanwezig zijn. Stichting Koopvaardijpersoneel 1940-1945 is supertrots dat de Marinierskapel der Koninklijk Marine een essentiële rol speelt bij dit unieke concert. Dit benadrukt de goede relatie tussen de koopvaardij en de Koninklijke Marine. Sprekers op de avond zijn prof.dr. Wim van de Donk, voorzitter van het Nationaal Comité 4 & 5 mei, en luitenant-generaal b.d. Hans van Griensven, voorzitter van het nationaal Veteranen Platform. Ook Katwijks Mannenkoor Eben-Haëzer, organist Martin Mans, pianist Joost van Belzen en soliste Jacomina van der Plas geven muzikaal acte de présence. Het concert start om 20.15 uur. Kaarten zijn verkrijgbaar via www.ticketkantoor.nl/shop/eindevaarplicht

Varen voor Vrijheid geprolongeerd!

27 aug 2025 - De tentoonstelling Varen voor Vrijheid in het Katwijks Museum blijkt een groot succes en trekt nog altijd veel bezoekers. Daarom hebben het museum en de stichting Koopvaardijpersoneel 1940-1945 besloten de expositie te verlengen. In plaats van de eerder voorgenomen datum 7 september aanstaande, zal de tentoonstelling nu pas sluiten op 15 maart 2026. Er komt dus ruim een half jaar bij. Onder de bezoekers vallen vooral de nabestaanden van koopvaardijveteranen op. Zij zijn nieuwsgierig naar de lotgevallen van hun voorouder tijdens de Tweede Wereldoorlog. Soms komen ze zelfs terug voor een tweede bezoek, met andere familieleden, omdat zij in de tentoonstelling nieuwe informatie ontdekten en die aan anderen willen doorgeven. Op deze manier vult de expositie hiaten in de familiegeschiedenis, zo blijkt uit de ontroerende berichten in het gastenboek. Ter gelegenheid van de verlenging tot 15 maart zal de tentoonstelling worden aangevuld met nieuwe objecten en zullen weer thema-lezingen worden georganiseerd. Hou daarover de berichtgeving op de website van het museum in de gaten: www.katwijksmuseum.nl. Tot ziens in het Katwijks Museum, het museum aan zee.

Agenda eendaags

Geen eendaagse items in de agenda.

Agenda meerdaags

Lezing: ‘VAREN VOOR VRIJHEID’ DE LOTGEVALLEN VAN STUURMAN H.P. STEGGERDA

25 t/m 25 mrt 2026 - Aan de hand van brieven en aantekeningen van zijn schoonvader Herman Steggerda neemt Aart Verhoeven ons mee naar de geschiedenis van de koopvaardij in de Pacific. Herman Steggerda was in 1935 als leerling stuurman in dienst getreden bij de Koninklijke Paketvaart Maatschappij. Net voor het uitbreken van de oorlog werd hij op de ‘Boissevain’ geplaatst en maakte hij een reis naar Australië. Bij aankomst in Soerabaja kreeg hij -begin februari 1942- de opdracht om naar Makassar te gaan. Hij moest het commando over drie sleepboten nemen en ze in optocht naar Soerabaja brengen. Op weg naar Makassar werd z’n schip (de van Lansberge) op 4 februari 1942 aangevallen door Japanse vliegtuigen. Het schip ging ten onder, maar hij overleefde de aanval, bleef enkele weken aan land en vertrok op 30 maart 1942 met één van de laatste schepen (de Khoen Hoea) uit Tjilatjap richting Australië. Daar aangekomen was hij als stuurman op achtereenvolgens de ‘Karsik’, de ‘van den Bosch’ en de ‘Fort Wilhelmus’ betrokken bij de bevoorrading van de geallieerde troepen in de wateren rond Nieuw Guinea.* Oorlogsperiodes In de lezing komen (in vogelvlucht) de volgende periodes aan de orde: a. de periode vanaf 3 september 1939 (inval Duitsland in Polen) tot 10 mei 1940 (Nederlandse capitulatie) b. de periode van10 mei 1940 (Nederland bezet) tot 8 december 1941 (Oorlogsverklaring tegen Japan) c. de periode van 8 december 1941 tot 9 maart 1942 (Capitulatie KNIL) d. de periode van 9 maart 1942 tot 15 augustus 1945 (Capitulatie Japan). Aan het eind van de lezing zullen enkele verschillen tussen de Atlantische en Indische inzet van de koopvaardij worden benoemd. Aart Verhoeven is amateur historicus en heeft na z’n pensionering uitgebreid onderzoek gedaan naar het verblijf van z’n schoonmoeder in het beruchte Tjidengkamp in Batavia. De resultaten van dit onderzoek met daarbij de lotgevallen van de verschillende bevolkingsgroepen ten tijde van de Japanse bezetting van Nederlands-Indië zijn te beluisteren in de door de Stichting Comité 4 en 5 mei Soest en Soesterberg uitgebrachte zesdelige Podcast serie “De Nacht van de Rijzende Zon”. Kosten: € 10,50 Waar: Katwijks Museum Wanneer: Woensdag 25 maart 2026 Tijd: 19.30 - 21.30 uur

Expositie ‘VAREN VOOR VRIJHEID’

3 mei 2025 t/m 15 mrt 2026 - Vanaf 3 mei 2025 presenteert Stichting Koopvaardijpersoneel 1940-1945 in het Katwijks Museum de expositie ‘VAREN VOOR VRIJHEID - de onmisbare rol van de Nederlandse koopvaardij in WOII’. AANLEIDING Tachtig jaar geleden kwam er een einde aan de Tweede Wereldoorlog. Dit jaar vieren en herdenken wij ‘80 jaar Vrijheid’. In dit kader wil de Stichting Koopvaardijpersoneel 1940-1945 speciale aandacht schenken aan een onderbelicht hoofdstuk uit de geschiedenis: de onmisbare rol van de Nederlandse koopvaardij in de bevrijding van Europa en Azië. Ondanks gevaren van bommenwerpers, onderzeeboten en zeemijnen speelden Nederlandse koopvaardijschepen een cruciale rol in de bevoorrading van de geallieerden. De expositie brengt een ode aan alle opvarenden van de koopvaardij, die onder levensgevaarlijke omstandigheden hun plicht deden. Zij hielden koers! ROL KOOPVAARDIJ De expositie verhaalt over de risico’s en ontberingen die Nederlandse zeelieden hebben moeten doorstaan in de zes jaar die zij van huis waren. Ze belicht de wereldwijde overzeese geallieerde oorlogvoering tegen Duitsland en Japan. Die oorlog bestond niet alleen uit militaire, maar ook uit enorme logistieke operaties overzee. Talloze vrachtschepen, tankers, zeeslepers en passagiersschepen vervoerden, veelal in konvooi varend, jarenlang kolossale hoeveelheden materieel, munitie, troepen en voorraden over de Atlantische Oceaan, de Noordelijke IJszee, de Middellandse Zee, de Stille Oceaan en de Javazee. Nederlandse passagiersschepen vervoerden tijdens de oorlog zo’n 2 miljoen man aan troepen over de wereldzeeën. Alleen al de tot troepentransportschip omgebouwde ‘Nieuw Amsterdam’ nam bijna 400.000 manschappen voor haar rekening. Zonder deze zeetransporten zou de oorlogvoering van de geallieerden onmogelijk zijn geweest en hadden wij onze vrijheid in 1945 niet herwonnen. Nederland had begin 1940 met 1.200 zeeschepen een van de grootste koopvaardijvloten ter wereld. Deze vloot telde ruim 32.000 bemanningsleden, waarvan ongeveer 19.000 Nederlanders. VAARPLICHT De Nederlandse regering in ballingschap in Londen besloot in juni 1940 de koopvaardij te militariseren en legde bemanningsleden een vaarplicht op. Nog dezelfde maand hielpen Nederlandse schepen bij de evacuatie van Britse troepen uit Duinkerken naar Engeland. Daarna speelden ze onder meer een cruciale rol bij de evacuatie van Britse eenheden uit Griekenland in april 1941, de bevoorrading van Malta midden 1941, de invasie van Frans Noord-Afrika eind 1942 en de invasie van Normandië op en na D-Day. Bovendien namen Nederlandse koopvaardijschepen massaal deel aan de Slag om de Atlantische Oceaan, de konvooien van de Verenigde Staten naar de Sovjet-Unie en aan de konvooien over de Stille Oceaan. Ook in de Indische wateren speelde de Nederlandse koopvaardij een grote rol, vooral in de eerste maanden van 1942. ENORME VERLIEZEN In totaal gingen 525 Nederlandse koopvaardijschepen verloren, waarbij 4.200 zeelieden het leven lieten. Desondanks bleef de Nederlandse koopvaardij een essentiële rol speken, zelfs ruim na de geallieerde overwinning in 1945. Soldaten moesten met hun materieel tenslotte ook weer terug naar huis. Pas in maart 1946 werd de vaarplicht opgeheven. GROOTSTE BIJDRAGE De inzet van de koopvaardijvloot is de grootste Nederlandse bijdrage aan de geallieerde overwinning en van onschatbare waarde gebleken. Toch is deze bijdrage lange tijd onderbelicht gebleven. De expositie ‘Varen voor Vrijheid’ brengt dit dramatische verhaal in het Katwijks Museum tot leven met aangrijpende foto’s, persoonlijke voorwerpen, authentieke scheepsmodellen, indrukwekkende schilderijen, een grote wand met scheepsmodellen op schaal en een imposante maquette van een konvooi op zee. Gedurende de expositie worden rondleidingen gegeven en lezingen georganiseerd, waarin experts en nabestaanden deze bijzondere geschiedenis verder uitdiepen.

Artikelen

De Leidse zoutzieders en hun 'keetmeyden'

25 jul 2020 - Overzicht van de geschiedenis van het produceren van zout in Leiden van de late 16de eeuw tot 1951 waarbij het zeewater van Katwijk een belangrijke rol speelt.