Rijnlandse geschiedenis - Stichting Historische Publicaties Holland-Rijnland

Rijnlandse Geschiedenis streeft naar meer historische samenhang en kennisuitwisseling in de regio.

verenigingen

musea

instellingen

Carla de Glopper was vele jaren de gemeentearchivaris van Wassenaar, Voorschoten en Oegstgeest tot zij in 2021 met pensioen ging. In 2022 kwam het Oegstgeester archief onder beheer van Erfgoed Leiden. Voor het blad Over Oegstgeest schreef zij talloze artikelen en verzorgde zij de rubriek ‘Uit het archief gelicht’.

Arjan van ’t Riet is historicus en was tot mei 2024 als archivaris werkzaam bij het gemeentearchief Alphen aan den Rijn. Hij publiceert regelmatig over historische onderwerpen in De Viersprong, het blad van de Historische Vereniging Alphen a/d Rijn en is lid van de redactie van Rijnlandse Geschiedenis.

De Oegstgeester Pannenbakkerijen

In 1980 schreef B.C. van Krieken in het Leidse Jaarboekje over 'De Oegstgeester dakpan'. Daarbij ging hij uit van één dakpannenfabriek in Oegstgeest, maar dat blijken er twee te zijn geweest. In dit artikel ontrafelt Carla de Glopper de geschiedenis van beide bedrijven: De Nijverheid en Van Sillevoldt. Beide pannenbakkerijen waren gevestigd op grond dat nu gemeente Leiden is.

In de negentiende eeuw speelden deze fabrieken een belangrijke rol in de productie van de karakteristieke Oegstgeester dakpan, een platte dakpan met afwijkende vorm. Hun geschiedenis kent groei en tegenslag, wisselende eigenaren, kinderarbeid, stakingen en uiteindelijk het verdwijnen van beide bedrijven. Van de fabrieken zelf is niets meer terug te vinden, maar hun geschiedenis blijft bewaard.

Link naar het artikel

Dakpannenfabrieken in Alphen

Het artikel van A.J.J. van 't Riet beschrijft de geschiedenis van de zes pannenbakkerijen die vanaf de zestiende eeuw tot in de twintigste eeuw in Alphen aan den Rijn actief waren. Alle bedrijven lagen langs de Rijn, omdat klei en afgewerkte producten gemakkelijk over water konden worden vervoerd. De oudste vermelding dateert uit 1598; drie andere bedrijven ontstonden in de zeventiende eeuw en twee jongere fabrieken werden in de achttiende en negentiende eeuw opgericht.

Een groot deel van het artikel behandelt de pannenbakkerijen in de Hoorn. De oudste fabriek, Welvaert, later Zomer-Vreugd genoemd, kende gedurende eeuwen verschillende eigenaren en werd regelmatig uitgebreid. Ook Rust en Werk en Zorgrust lagen in dit gebied. Door de tijd heen werden de fabrieken gemoderniseerd en uitgebreid met ovens, loodsen, kleimolens en arbeiderswoningen. Uiteindelijk werden verschillende bedrijven afgebroken of kregen ze een andere bestemming.

Tussen 1720 en 1725 ontstond de pannenbakkerij van de familie Meurs. Deze kwam later in handen van de familie Oosthoek. In 1923 bestond het bedrijf 100 jaar en was het een van de grootste dakpanproducenten van Nederland.

De laatste Alphense pannenbakkerij, Van Leeuwen bij buitenplaats Swanendrift, werd in 1944 op bevel van de Duitse Wehrmacht afgebroken. Daarmee kwam een einde aan de geschiedenis van de Alphense pannenbakkerijen.

Link naar het artikel.