Rijnlandse Geschiedenis streeft naar meer historische samenhang en kennisuitwisseling in de regio.

verenigingen

musea

instellingen

Pannenbakkerijen in Oegstgeest en Alphen

Langs de Oude Rijn stonden vroeger meerdere pannenbakkerijen. Bijzonder is dat in Oegstgeest een dakpan werd gebakken met een afwijkende vorm. In Alphen stonden zes pannenbakkerijen langs de Oude Rijn. Carla de Glopper schreef over de Oegsteester pannen, Arjan van 't Riet over de bakkerijen in Alphen.

+ meer

De Stichting Historische Publicaties Holland-Rijnland streeft naar meer samenhang en samenwerking rond de geschiedenis en het cultuurhistorisch erfgoed van Rijnland. Bijna vijftig lokale en regionale organisaties in Rijnland hebben zich bij ons aangesloten. Gezamenlijk zetten wij ons in voor het bereiken van dit doel. Zie voor meer informatie OVER ONS.

Nieuws

Romeinen in Hazerswoude nu te zien in historisch museum!

12 okt 2026 - Zaterdag 3 oktober was een mijlpaal voor het Historisch Museum Hazerswoude. Op die dag werd de professioneel ingerichte permanente expositie ‘Romeinen in Hazerswoude’ geopend door wethouder Relus Breeuwsma. Vijf jaar na de eerste opgravingen kan iedereen de bijzondere vondsten uit het Westvaartpark zelf bekijken. De vele vondsten (40.000 items) uit de Romeinse tijd die tussen 2021 en 2023 in het Westvaartpark te Hazerswoude Rijndijk zijn opgegraven. Een selectie daarvan vormt de basis voor deze expositie en in het bijzonder: delen van de eerste in Nederland gevonden Romeinse mijlpaal langs de Limes. De betekenis ervan en vooral het verhaal dat daarmee verteld wordt over de vindplaats is de verrassend en waardevol genoeg om blijvend getoond te worden. Er is al veel bekend over de castella aan beide kanten van Hazerswoude: Albaniana in Alphen aan den Rijn en Matillo in Leiden. Door wat er in Hazerswoude gevonden is, gecombineerd met andere vindplaatsen langs de Rijn zoals De Schans in Alphen, wordt er steeds meer bekend van wat er zich tussen de Romeinse forten, langs de Limes, afspeelde. De Limes, de noordelijke grens van het Romeinse Rijk, was in die tijd een interessant gebied. Langs deze grens waren de Romeinse hulptroepen te vinden. Waar ze onder andere in contact kwamen met de lokale bevolking, de Cananefaten en handelaren. Bij de grens vond de actie plaats. Theo Olierook, waarnemend voorzitter van het museum, sprak namens het bestuur de grote groep aanwezigen toe. Hij keek terug op de weg die is afgelegd om tot de onthulling van deze expositie te komen. Hij bedankte alle mensen die hadden meegewerkt om de mooie tentoonstelling mogelijk te maken: de archeologen, de vormgevers, de gemeente Alphen aan den Rijn, de provincie Zuid-Holland, Cultuurfonds, Fonds Alphen en natuurlijk de vrijwilligers van het museum zelf. Het Historisch Museum Hazerswoude, Dorpsstraat 66 in Hazerswoude-Dorp, is elke zaterdagmiddag open van 13.00 tot 16.30 uur (toegang is gratis).

Cursus genealogie voor beginners in Oegstgeest

7 okt 2026 - Cursus Stamboomonderzoek in de bibliotheek van Oegstgeest. Deze cursus vindt plaats op woensdagmorgen van 10.00 tot 12.00 uur en bestaat uit 4 bijeenkomsten op 7 oktober, 14 oktober, 21 oktober en 28 oktober 2026. . Wie waren onze voorouders? Hoe zag hun leven eruit? Er is steeds meer belangstelling voor ons familieverleden, onder andere op televisie. Een programma als Verborgen Verleden laat zien hoe bijzonder de geschiedenis van je familie kan zijn. Het mooie is: we kunnen ook zelf op onderzoek uitgaan en onze voorouders opsporen. Vroeger moest je daarvoor naar archiefdiensten, vaak in verschillende regio's. Tegenwoordig zijn veel gegevens op internet beschikbaar. In deze cursus zet je de eerste stappen om die te vinden. Met welke informatie begin je, hoe zoek je die op en hoe kun je de gevonden gegevens bewaren? We behandelen o.a. de burgerlijke stand, de bevolkingsregisters, de kerkelijke informatie uit vroeger eeuwen en andere bronnen. Allerlei praktijkvoorbeelden passeren daarbij de revue. Praktisch: De cursus vindt plaats op woensdagmorgen van 10.00 tot 12.00 uur en bestaat uit 4 bijeenkomsten in de Bibliotheek van Oegstgeest en kost € 75,00 voor vier lessen.. Aanmelden is nog mogelijk via de NGV afdeling Rijnland & Kennemerland: penningmeester-ryn@ngv.nl

Nieuwsbrief september 2026

23 sep 2026 - De herfst is begonnen en een druk seizoen komt er aan. In deze nieuwsbrief leest u over de najaarsbijeenkomst op 17 november over historische Rijnlandse kaarten. Nieuwe artikelen op de website worden aangestipt. NGV Rijnland/Kennemerland, Erfgoedhuis Zuid-Holland en ELO delen nieuws en activiteiten. Rombert Stapel presenteert zijn project dat het kadaster van 1832 digitaliseert. En voor die mensen die graag een historisch artikelen willen schrijven, is er nu als steuntje in de rug de cursus Schrijven voor Lokale Onderzoekers. Link naar de Nieuwsbrief.

Nieuwsbrief Erfgoedplatform gemeente Katwijk

15 sep 2026 - Beste leden van het Erfgoedplatform, Sinds deze zomer ben ik met veel plezier wethouder van onder andere erfgoed. De komende tijd hoop ik veel van u persoonlijk te ontmoeten. Ik kijk ernaar uit om samen met iedereen die zich inzet voor het erfgoed van Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg de verhalen uit ons verleden levend te houden en door te geven aan volgende generaties. Ik wens u veel leesplezier en hoop u te zien tijdens een volgende bijeenkomst van het Erfgoedplatform. Wouter-Jan Vroegindeweij Link naar de Nieuwsbrief

Molendriegang in programma Vroege Vogels

17 aug 2026 - In maart van dit jaar verbleven de programmamakers van het BNN-Vara-programma Vroege Volgels in de Ondermolen van de Molendriegang Driemanspolder. De Rijnlandse Molenstichting had de tijdelijk leegstaande woning beschikbaar gesteld zodat de programmakers meerdere dagen opnamen konden maken in de piekberging Nieuwe Driemanspolder waar een prachtig nieuw natuurgebied is ontstaan. Zie voor de diverse fragementen dit bericht op onze website.

Naar het nieuwsoverzicht

Agenda eendaags

'Gebouw voor de toekomst' en 'De moord op Floris V'

20 okt 2026 - De afgelopen weken hebben veel inwoners van Lisse hun stem uitgebracht op een van de 25 gebouwen die waren geselecteerd voor de verkiezing 'Gebouw voor de toekomst'. Op dinsdagavond 20 oktober maken we bekend welk gebouw de meeste stemmen heeft gekregen. Paul Stelder, voorzitter van het comité Open Monumentendag Lisse, presenteert de uitslag. Welke gebouwen eindigen bovenaan — en welk gebouw wordt door de Lissers gekozen als 'Gebouw voor de toekomst'? Daarna gaan we ruim zeven eeuwen terug in de tijd. De moord op Floris V Wie kent niet het beroemde verhaal van graaf Floris V, die in 1296 door edelen gevangen werd genomen en vervolgens werd vermoord? Voor oudere generaties is het een verhaal dat, mede dankzij de bekende schoolplaat, in het geheugen gegrift staat. Maar wat gebeurde er werkelijk? Aad van der Geest neemt ons mee naar het Holland van de dertiende eeuw. Hij vertelt over Floris V, zijn familie en zijn strijd om de macht in het graafschap Holland. Natuurlijk staat hij uitgebreid stil bij de gebeurtenissen van 27 juni 1296: de moord op Floris V, de mannen die daarbij betrokken waren en hun mogelijke motieven. Een verhaal over macht, strijd, verraad en een van de bekendste graven uit de Nederlandse geschiedenis. Praktische informatie: Datum: dinsdag 20 oktober 2026 Locatie: Bibliotheek, Koninginneweg 79A, Lisse 19.30 uur – Inloop met koffie en thee 20.00 uur – Uitslag verkiezing 'Gebouw voor de toekomst' 20:30 uur – Lezing door Aad van der Geest 22.00 uur – Einde van de avond Toegang: Gratis voor leden van de Vereniging Oud Lisse; niet-leden betalen €5,00 entree. Aanmelden verplicht: gebruik deze LINK (VOL = VOL)

Naar de agenda

Agenda meerdaags

Geen meerdaagse items in de agenda van Cultuur-Historische Vereniging "Oud Lisse".

Naar de agenda

Artikelen

De Oegstgeester pannenbakkerijen

23 sep 2026 - In 1980 schreef B.C. van Krieken in het Leidse Jaarboekje over ‘De Oegstgeester dakpan’. Daarbij ging hij uit van één dakpannenfabriek in Oegstgeest, maar dat blijken er twee te zijn geweest. In dit artikel ontrafelt Carla de Glopper de geschiedenis van beide bedrijven: De Nijverheid en Van Sillevoldt. Beide pannenbakkerijen waren gevestigd op grond dat nu gemeente Leiden is. In de negentiende eeuw speelden deze fabrieken een belangrijke rol in de productie van de karakteristieke Oegstgeester dakpan, een platte dakpan met afwijkende vorm. Hun geschiedenis kent groei en tegenslag, wisselende eigenaren, kinderarbeid, stakingen en uiteindelijk het verdwijnen van beide bedrijven. Van de fabrieken zelf is niets meer terug te vinden, maar hun geschiedenis blijft bewaard.

De pannenbakkerijen in Alphen

23 sep 2026 - Het artikel van A.J.J. van ’t Riet beschrijft de geschiedenis van de zes pannenbakkerijen die vanaf de zestiende eeuw tot in de twintigste eeuw in Alphen aan den Rijn actief waren. Alle bedrijven lagen langs de Rijn, omdat klei en afgewerkte producten gemakkelijk over water konden worden vervoerd. De oudste vermelding dateert uit 1598; drie andere bedrijven ontstonden in de zeventiende eeuw en twee jongere fabrieken werden in de achttiende en negentiende eeuw opgericht. Een groot deel van het artikel behandelt de pannenbakkerijen in de Hoorn. De oudste fabriek, Welvaert, later Zomer-Vreugd genoemd, kende gedurende eeuwen verschillende eigenaren en werd regelmatig uitgebreid. Ook Rust en Werk en Zorgrust lagen in dit gebied. Door de tijd heen werden de fabrieken gemoderniseerd en uitgebreid met ovens, loodsen, kleimolens en arbeiderswoningen. Uiteindelijk werden verschillende bedrijven afgebroken of kregen ze een andere bestemming. Tussen 1720 en 1725 ontstond de pannenbakkerij van de familie Meurs. Deze kwam later in handen van de familie Oosthoek. In 1923 bestond het bedrijf 100 jaar en was het een van de grootste dakpanproducenten van Nederland. De laatste Alphense pannenbakkerij, Van Leeuwen bij buitenplaats Swanendrift, werd in 1944 op bevel van de Duitse Wehrmacht afgebroken. Daarmee kwam een einde aan de geschiedenis van de Alphense pannenbakkerijen.

Voet Oude Benoordenrijnse Wendeldijk teruggevonden?

5 sep 2026 - De Wendeldijk heeft altijd tot de verbeelding van talloze historici gesproken en dat heeft tot evenveel publicaties geleid. Veel ideeën en filosofieën hebben elkaar in het verleden tegengesproken en doen dat mogelijk nog steeds, maar dat maakt het onderwerp juist zo razend interessant. Dit artikel heeft getracht de voorhanden zijnde historische informatiebronnen op de juiste manier weer te geven.

De Warmondse Patriottische Sociëteit

10 aug 2026 - Het kan niet anders dan dat de spanningen tussen Patriotten en Prinsgezinden ook in Warmond voelbaar waren. Er was een Warmondse Patriottische Sociëteit, al blijft de vraag onbeantwoord: wie waren de leden? Wel weten we dat enkele bekende – al dan niet tijdelijke – inwoners van Warmond zich nadrukkelijk in het politieke strijdgewoel mengden, onder wie Hieronymus van Alphen en Betje Wolff en Aagje Deken. De omwenteling van 1795 bracht bovendien grote veranderingen voor de omvangrijke katholieke gemeenschap. De wens voor een eigen kerkgebouw en de moeizame oprichting van het Groot-Seminarie in 1799 laten zien hoe ingrijpend de politieke ontwikkelingen ook in Warmond doorwerkten.

Patriotten en prinsgezinden in Hazerswoude, 1781-1795

27 jul 2026 - Tijdens de strijd tussen de patriotten en prinsgezinden eind 18e eeuw voorafgaande aan de Bataafse Republiek in 1795, ontstonden er spanningen en onrust onder de bevolking van Hazerswoude, vooral rond de verplichte wapenoefeningen. Slechts enkelen meldden zich vrijwillig aan, zoals Jan Bezuijen en Jacob van Wateringen. Jacob werd echter bedreigd en zelfs mishandeld vanwege zijn aanmelding. Jan Langendam en Kors Groenewegen werden verdacht van betrokkenheid bij het oproer, maar ontkenden dit en benadrukten hun gehoorzaamheid en het betalen van belastingen. Zij verklaarden aanvankelijk tegen de wapenoefening te zijn geweest, uit angst als soldaat te moeten dienen, maar waren later bereid zich aan te melden. Het nieuwe bestuur probeerde de orde te herstellen door militair vertoon en bestuurlijke maatregelen. Bestuursleden werden vervangen door prinsgezinde personen of zij die trouw zwoeren aan Willem V. Ook predikant Abram Vatebender werd gedwongen een loyaliteitsverklaring te ondertekenen. Door bedreigingen kon hij zijn werk nauwelijks uitvoeren, maar hij bleef uiteindelijk tot 1824 predikant in Hazerswoude.

Naar de artikelen