Rijnlandgeschiedenis.nl gebruikt cookies om bezoek te meten en om het voor bezoekers mogelijk te maken informatie op deze website te delen via social media. Door verder gebruik te maken van deze website ga je hiermee akkoord.

Accepteer cookies
Menu
Rijnlandse Geschiedenis streeft naar meer historische samenhang en kennisuitwisseling in de regio.

Nieuws

Romeinen in Hazerswoude nu te zien in historisch museum! 

12 okt 2026 - Zaterdag 3 oktober was een mijlpaal voor het Historisch Museum Hazerswoude. Op die dag werd de professioneel ingerichte permanente expositie ‘Romeinen in Hazerswoude’ geopend door wethouder Relus Breeuwsma. Vijf jaar na de eerste opgravingen kan iedereen de bijzondere vondsten uit het Westvaartpark zelf bekijken. De vele vondsten (40.000 items) uit de Romeinse tijd die tussen 2021 en 2023 in het Westvaartpark te Hazerswoude Rijndijk zijn opgegraven. Een selectie daarvan vormt de basis voor deze expositie en in het bijzonder: delen van de eerste in Nederland gevonden Romeinse mijlpaal langs de Limes. De betekenis ervan en vooral het verhaal dat daarmee verteld wordt over de vindplaats is de verrassend en waardevol genoeg om blijvend getoond te worden. Er is al veel bekend over de castella aan beide kanten van Hazerswoude: Albaniana in Alphen aan den Rijn en Matillo in Leiden. Door wat er in Hazerswoude gevonden is, gecombineerd met andere vindplaatsen langs de Rijn zoals De Schans in Alphen, wordt er steeds meer bekend van wat er zich tussen de Romeinse forten, langs de Limes, afspeelde. De Limes, de noordelijke grens van het Romeinse Rijk, was in die tijd een interessant gebied. Langs deze grens waren de Romeinse hulptroepen te vinden. Waar ze onder andere in contact kwamen met de lokale bevolking, de Cananefaten en handelaren. Bij de grens vond de actie plaats. Theo Olierook, waarnemend voorzitter van het museum, sprak namens het bestuur de grote groep aanwezigen toe. Hij keek terug op de weg die is afgelegd om tot de onthulling van deze expositie te komen. Hij bedankte alle mensen die hadden meegewerkt om de mooie tentoonstelling mogelijk te maken: de archeologen, de vormgevers, de gemeente Alphen aan den Rijn, de provincie Zuid-Holland, Cultuurfonds, Fonds Alphen en natuurlijk de vrijwilligers van het museum zelf. Het Historisch Museum Hazerswoude, Dorpsstraat 66 in Hazerswoude-Dorp, is elke zaterdagmiddag open van 13.00 tot 16.30 uur (toegang is gratis).

Cursus genealogie voor beginners in Oegstgeest 

7 okt 2026 - Cursus Stamboomonderzoek in de bibliotheek van Oegstgeest. Deze cursus vindt plaats op woensdagmorgen van 10.00 tot 12.00 uur en bestaat uit 4 bijeenkomsten op 7 oktober, 14 oktober, 21 oktober en 28 oktober 2026. . Wie waren onze voorouders? Hoe zag hun leven eruit? Er is steeds meer belangstelling voor ons familieverleden, onder andere op televisie. Een programma als Verborgen Verleden laat zien hoe bijzonder de geschiedenis van je familie kan zijn. Het mooie is: we kunnen ook zelf op onderzoek uitgaan en onze voorouders opsporen. Vroeger moest je daarvoor naar archiefdiensten, vaak in verschillende regio's. Tegenwoordig zijn veel gegevens op internet beschikbaar. In deze cursus zet je de eerste stappen om die te vinden. Met welke informatie begin je, hoe zoek je die op en hoe kun je de gevonden gegevens bewaren? We behandelen o.a. de burgerlijke stand, de bevolkingsregisters, de kerkelijke informatie uit vroeger eeuwen en andere bronnen. Allerlei praktijkvoorbeelden passeren daarbij de revue. Praktisch: De cursus vindt plaats op woensdagmorgen van 10.00 tot 12.00 uur en bestaat uit 4 bijeenkomsten in de Bibliotheek van Oegstgeest en kost € 75,00 voor vier lessen.. Aanmelden is nog mogelijk via de NGV afdeling Rijnland & Kennemerland: penningmeester-ryn@ngv.nl

Nieuwsbrief september 2026 

23 sep 2026 - De herfst is begonnen en een druk seizoen komt er aan.  In deze nieuwsbrief leest u over de najaarsbijeenkomst op 17 november over historische Rijnlandse kaarten. Nieuwe artikelen op de website worden aangestipt. NGV Rijnland/Kennemerland, Erfgoedhuis Zuid-Holland en ELO delen nieuws en activiteiten. Rombert Stapel presenteert zijn project dat het kadaster van 1832 digitaliseert. En voor die mensen die graag een historisch artikelen willen schrijven, is er nu als steuntje in de rug de cursus Schrijven voor Lokale Onderzoekers. Link naar de Nieuwsbrief.

Nieuwsbrief Erfgoedplatform gemeente Katwijk 

15 sep 2026 - Beste leden van het Erfgoedplatform,  Sinds deze zomer ben ik met veel plezier wethouder van onder andere erfgoed. De komende tijd hoop ik veel van u persoonlijk te ontmoeten. Ik kijk ernaar uit om samen met iedereen die zich inzet voor het erfgoed van Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg de verhalen uit ons verleden levend te houden en door te geven aan volgende generaties. Ik wens u veel leesplezier en hoop u te zien tijdens een volgende bijeenkomst van het Erfgoedplatform.   Wouter-Jan Vroegindeweij  Link  naar de Nieuwsbrief

Molendriegang in programma Vroege Vogels 

17 aug 2026 - In maart van dit jaar verbleven de programmamakers van het BNN-Vara-programma Vroege Volgels in de Ondermolen van de Molendriegang Driemanspolder. De Rijnlandse Molenstichting had de tijdelijk leegstaande woning beschikbaar gesteld zodat de programmakers meerdere dagen opnamen konden maken in de piekberging Nieuwe Driemanspolder waar een prachtig nieuw natuurgebied is ontstaan. Zie voor de diverse fragementen dit bericht op onze website.
Naar het nieuwsoverzicht

Agenda eendaags

Wandeling Poorten en Gangen 

23 okt 2026 - Wandeling Poorten en Gangen 23 oktober om 11.00 start: ' t Regthuys van het Utopa weeshuis aan de Hooglandse Kerkgracht 17b in Leiden Leiden had vroeger acht stadspoorten, maar die worden niet bedoeld. Op deze wandeling gaat het om poortjes, (meestal) doodlopende straatjes of gangen, met daarin kleine huisjes die eigendom waren van met name huisjesmelkers en gehuurd werden door de allerarmste inwoners van Leiden. De huur was gering, maar het comfort vrijwel afwezig en onderhoud werd maar spaarzaam verricht. Leiden heeft heel wat van deze poorten (en gangen of hoe ook genaamd) gehad; de teller staat inmiddels op 367 in de loop van heel wat eeuwen. Concentraties waren er rond de Middelstegracht en de Van der Werfstraat, die dan ook tijdens de wandeling aangedaan zullen worden.  We beginnen met koffie of thee en wat lekkers in het Weeshuis. Piet de Baar zal  daar een algemene introductie houden waarna de deelnemers in groepen gaan wandelen door het deel van de binnenstad waar nog heel wat van deze poorten/hoven te zien zijn. Dit kan vaak alleen nog maar een deur zijn die nu naar een binnenplaats leidt waar geen huisjes meer staan, en wat nu een tuin is of een fietsenstalling. Die kunnen uiteraard niet bezocht worden, maar het verhaal dat de rondleiders er zullen doen geeft voldoende informatie om een beeld te krijgen hoe het er vroeger uitgezien heeft. De wandelexcursie, inclusief presentatie, duurt ongeveer 2 uur. De kosten, inclusief koffie/thee en wat lekkers zijn €10,00  voor (duo)leden en € 12,50 voor introducés. Inschrijven via de website of telefonisch: 06-17487728 (Liesbeth Brugman) of 06-57531127 (Mieke Duivenvoorden). Er is plaats voor 40 deelnemers. Wilt u na de aanmelding direct het geld voor de rondleiding overmaken op bankrekening NL67 INGB 0005 9012 64 t.n.v. Vereniging Oud Leiden. (NB dit is een ander nummer dan dat waar u de contributie naar overmaakt!). Vermeld bij de betaling uw HVOL-lidmaatschapsnummer, de excursie waarvoor u inschrijft en de naam van uw eventuele introducé(e) en/of duolid. U bent pas definitief ingeschreven wanneer uw betaling is ontvangen. Komt u op de reservelijst dan betaalt u pas als u verneemt dat u wel mee mag. Tot 10 dagen voor de excursiedatum kunt u kosteloos annuleren.   U kunt zich hieronder inschrijven INSCHRIJVEN Link: Wandeling Poorten en Gangen

Signeersessie bij boek Leidse Liedjes bij boekhandel De Kler. 

24 okt 2026 - Op zaterdag 24 oktober van 15.00 tot 17.30 uur signeren redacteuren Olga van Marion en Jampie van Ginneken bij boekhandel De Kler aan de Breestraat 161 in Leiden het boekje Leidse liedjes: Brouwers, wevers en viswijven.  De bundel bevat veertien oorspronkelijke, zeventiende-eeuwse volksliedjes die zich in en rond Leiden afspelen. De liedjes zijn afkomstig uit het liedboekje Het Leysche Vreugden-Hof waarvan nog slechts twee zwaar gehavende exemplaren bestaan. Erfgoed Leiden en Omstreken bezit één exemplaar en de Koninklijke Bibliotheek bewaart het andere. Elk lied vertelt een verhaal en biedt daarmee een bijzonder inkijkje in het leven van de Leidenaren in de zeventiende eeuw; Mary Servaes avant la lettre. Zo lezen we onder meer over iemand die de kermis bezoekt, naar de markt gaat, wandelt in de omgeving van Leiden en over het Steenschuur flaneert tussen de ‘nimphjes’. De liedjes hebben een grote cultuurhistorische waarde, omdat we nog relatief weinig weten over het dagelijks leven van burgers in die periode. De werkgroep Leidse liedjes transcribeerde de veertien liedjes - die grotendeels in Gotisch schrift zijn gedrukt. De twee redacteurs, Olga van Marion (Universiteit Leiden) en Jampie van Ginneken, voorzagen de teksten bovendien van historische inleidingen en illustraties en ze verrijkten ze waar nodig met woordverklaringen. Twee musicologen zochten de bijpassende melodieën op en noteerden de muziek in modern notenschrift. Daardoor kan nu iedereen de liedjes weer zingen.

Lezing: Leidse communisten voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog 

1 nov 2026 - De communistische beweging in Leiden was klein, maar telde desalniettemin een aantal markante figuren. De vooroorlogse geheime dienst hield hen nauw in de gaten en tijdens de bezetting gebruikte het nazi-regime deze kennis om het vroege verzet te bestrijden. Wie waren de mensen in en om de Leidse afdeling van de CPN? En wat was hun rol in het vroege verzet? Tijdens zijn lezing gaat Rudi Harthoorn in op deze vragen. Tijdens de lezing passeren bekende mensen de revue, zoals Einstein, Pannekoek, Tinbergen, Van der Lubbe en Escher. Maar Harthoorn gaat ook in op het Englandspiel, de Haagse Politie Inlichtingendienst en de vervolging van de communisten in de regio Den Haag, waar Leiden onder viel.  Rudi Harthoorn, auteur van het boek Vuile oorlog in Den Haag, deed uitgebreid onderzoek naar de vervolging van communisten door Nederlandse en nazi-Duitse autoriteiten. Hij was mede-initiatiefnemer voor het monument voor het communistisch verzet in Den Haag dat deze zomer op de Haagse Markt is onthuld. Link: Lezing: Leidse communisten voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog

PJ Blok lezing: De cipierster, het Gravensteen en de gevangenen 

5 nov 2026 - Maria van Nispen (1666-1730) was 27 jaar lang gevangenbewaarster van het Gravensteen, eerst met haar man en na diens overlijden alleen. Susan Su?r, werkzaam bij Erfgoed Leiden en Omstreken (ELO), doet al jarenlang onderzoek naar deze cipierster. Tijdens haar lezing beschrijft zij niet alleen de levensloop van Maria, maar ook de omstandigheden in de gevangenis. Daarbij belicht zij één specifieke zaak in het bijzonder.   De P.J. Blok lezing wordt jaarlijks rond de sterfdag van de Leidse historicus P.J. Blok georganiseerd door de Universiteit Leiden, het Leidsch Dagblad en de Historische Vereniging Oud-Leiden (HVOL).   Link: PJ Blok lezing: De cipierster, het Gravensteen en de gevangenen

Stichting Historisch Leiden: De straat op! Oproer, stakingen en protest in Leide 

6 nov 2026 - In een serie korte lezingen zal een divers gezelschap van historici verschillende aspecten van Leidse oproerigheid in de twintigste eeuw belichten. Van stakers tot krakers en van antimilitaristen tot Dolle Mina's. In de twintigste eeuw gingen Leidenaren geregeld de straat op om hun stem te laten horen. Wat begon als een vreedzaam protest, kon leiden tot heftige confrontaties en oproer. Dit publieke symposium verkent een eeuw Leidse protestgeschiedenis: van stakers tot krakers en van antimilitaristen tot Dolle Mina’s. De middag bestaat uit lezingen, live interviews en discussie. De bijeenkomst is gratis toegankelijk voor alle historisch geïnteresseerden. Het symposium vindt plaats in De Lakenhal (Oude Singel 32) op vrijdagmiddag 6 november van 13:30 tot 16:30 uur (inloop vanaf 13:00 uur). Programma: 12:30 inloop 13:00 Opening door Dirk Alkemade 13:00-14:00 De Leidse Arbeidersbeweging voor WOII 1. Sjaak van der Velden - Leidse stakers als voorlopers 2. Chaokang Tai - Anton Pannekoek and de vroege SDAP in Leiden 3. Wouter Linmans - Mitrailleurs in de Breestraat, november 1918 14:00-14:15 Interview met XR-Leiden 14:15-14:45 pauze 14:45-15:45 De Leidse Protestcultuur na 1968 4. Ruurd Kok - Vrouwen Vredeskamp bij Marinevliegkamp Valkenburg 5. Werner Zonderop - Holebi en vrouwenbeweging 6. Marcha van Wijk - Eurodusnie zet de stad op stelten 15:45-16:15 Dubbelinterview Dolle Mina's Toen en Nu 16:15-17:00 borrel Link: Stichting Historisch Leiden: De straat op! Oproer, stakingen en protest in Leiden, 1900-2000
Naar de agenda

Agenda meerdaags

Geen meerdaagse items in de agenda van Historische Vereniging Oud Leiden.

Naar de agenda

Artikelen

De Oegstgeester pannenbakkerijen

23 sep 2026 - In 1980 schreef B.C. van Krieken in het Leidse Jaarboekje over ‘De Oegstgeester dakpan’. Daarbij ging hij uit van één dakpannenfabriek in Oegstgeest, maar dat blijken er twee te zijn geweest. In dit artikel ontrafelt Carla de Glopper de geschiedenis van beide bedrijven: De Nijverheid en Van Sillevoldt. Beide pannenbakkerijen waren gevestigd op grond dat nu gemeente Leiden is. In de negentiende eeuw speelden deze fabrieken een belangrijke rol in de productie van de karakteristieke Oegstgeester dakpan, een platte dakpan met afwijkende vorm. Hun geschiedenis kent groei en tegenslag, wisselende eigenaren, kinderarbeid, stakingen en uiteindelijk het verdwijnen van beide bedrijven. Van de fabrieken zelf is niets meer terug te vinden, maar hun geschiedenis blijft bewaard.

De pannenbakkerijen in Alphen

23 sep 2026 - Het artikel van A.J.J. van ’t Riet beschrijft de geschiedenis van de zes pannenbakkerijen die vanaf de zestiende eeuw tot in de twintigste eeuw in Alphen aan den Rijn actief waren. Alle bedrijven lagen langs de Rijn, omdat klei en afgewerkte producten gemakkelijk over water konden worden vervoerd. De oudste vermelding dateert uit 1598; drie andere bedrijven ontstonden in de zeventiende eeuw en twee jongere fabrieken werden in de achttiende en negentiende eeuw opgericht. Een groot deel van het artikel behandelt de pannenbakkerijen in de Hoorn. De oudste fabriek, Welvaert, later Zomer-Vreugd genoemd, kende gedurende eeuwen verschillende eigenaren en werd regelmatig uitgebreid. Ook Rust en Werk en Zorgrust lagen in dit gebied. Door de tijd heen werden de fabrieken gemoderniseerd en uitgebreid met ovens, loodsen, kleimolens en arbeiderswoningen. Uiteindelijk werden verschillende bedrijven afgebroken of kregen ze een andere bestemming. Tussen 1720 en 1725 ontstond de pannenbakkerij van de familie Meurs. Deze kwam later in handen van de familie Oosthoek. In 1923 bestond het bedrijf 100 jaar en was het een van de grootste dakpanproducenten van Nederland. De laatste Alphense pannenbakkerij, Van Leeuwen bij buitenplaats Swanendrift, werd in 1944 op bevel van de Duitse Wehrmacht afgebroken. Daarmee kwam een einde aan de geschiedenis van de Alphense pannenbakkerijen.

Voet Oude Benoordenrijnse Wendeldijk teruggevonden?

5 sep 2026 - De Wendeldijk heeft altijd tot de verbeelding van talloze historici gesproken en dat heeft tot evenveel publicaties geleid. Veel ideeën en filosofieën hebben elkaar in het verleden tegengesproken en doen dat mogelijk nog steeds, maar dat maakt het onderwerp juist zo razend interessant. Dit artikel heeft getracht de voorhanden zijnde historische informatiebronnen op de juiste manier weer te geven.

De Warmondse Patriottische Sociëteit

10 aug 2026 - Het kan niet anders dan dat de spanningen tussen Patriotten en Prinsgezinden ook in Warmond voelbaar waren. Er was een Warmondse Patriottische Sociëteit, al blijft de vraag onbeantwoord: wie waren de leden? Wel weten we dat enkele bekende – al dan niet tijdelijke – inwoners van Warmond zich nadrukkelijk in het politieke strijdgewoel mengden, onder wie Hieronymus van Alphen en Betje Wolff en Aagje Deken. De omwenteling van 1795 bracht bovendien grote veranderingen voor de omvangrijke katholieke gemeenschap. De wens voor een eigen kerkgebouw en de moeizame oprichting van het Groot-Seminarie in 1799 laten zien hoe ingrijpend de politieke ontwikkelingen ook in Warmond doorwerkten.

Patriotten en prinsgezinden in Hazerswoude, 1781-1795

27 jul 2026 - Tijdens de strijd tussen de patriotten en prinsgezinden eind 18e eeuw voorafgaande aan de Bataafse Republiek in 1795, ontstonden er spanningen en onrust onder de bevolking van Hazerswoude, vooral rond de verplichte wapenoefeningen. Slechts enkelen meldden zich vrijwillig aan, zoals Jan Bezuijen en Jacob van Wateringen. Jacob werd echter bedreigd en zelfs mishandeld vanwege zijn aanmelding. Jan Langendam en Kors Groenewegen werden verdacht van betrokkenheid bij het oproer, maar ontkenden dit en benadrukten hun gehoorzaamheid en het betalen van belastingen. Zij verklaarden aanvankelijk tegen de wapenoefening te zijn geweest, uit angst als soldaat te moeten dienen, maar waren later bereid zich aan te melden. Het nieuwe bestuur probeerde de orde te herstellen door militair vertoon en bestuurlijke maatregelen. Bestuursleden werden vervangen door prinsgezinde personen of zij die trouw zwoeren aan Willem V. Ook predikant Abram Vatebender werd gedwongen een loyaliteitsverklaring te ondertekenen. Door bedreigingen kon hij zijn werk nauwelijks uitvoeren, maar hij bleef uiteindelijk tot 1824 predikant in Hazerswoude.
Naar de artikelen

Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door

Advertentie