De Morgenboeken van Rijnland. Drie eeuwen ongeregeldheid

Aantal pagina's: 29
Grootte: 0,8 Mb
Creatiedatum: 26-09-2022

Historische Vereniging Oud Leiden
Auteur: M.H.V. van Amstel Horàk
Oorspronkelijke publicatie: Leidsch Jaarboekje 1985, p. 150-178.

Het artikel beschrijft de zogeheten morgenboeken van Rijnland, waarin de omvang (in morgens), eigenaren en pachters van alle grond in Rijnland zouden moeten worden geregistreerd. Het gaat vooral in op de basis ervan, een nieuwe inmeting waartoe het Hoogheemraadschap in 1540 besloot. Het aantal morgen was namelijk de basis van de betaling van het morgengeld, dat de ambachten moesten afdragen om de gezamenlijke kosten van Rijnland te bekostigen. Die kosten stegen, terwijl over veel grond geen financiële bijdrage werd geleverd. De nieuwe inmeting en daarop gebaseerde omslag leidde tot grote conflicten tussen het Hoogheemraadschap en veel ambachten. Een gerechtelijke uitspraak was uiteindelijk de basis voor een akkoord uit 1550-1553, dat uiteindelijk tot 1845 zou blijven gelden. Het artikel beschrijft vooral de achtergronden van de inmeting en de conflicten eind zestiende eeuw. Niet dat alles later naar behoren ging, maar onlangs enige beperkingen zijn de morgenboeken een belangrijke bron voor historisch onderzoek.