Rijnlandgeschiedenis.nl gebruikt cookies om bezoek te meten en om het voor bezoekers mogelijk te maken informatie op deze website te delen via social media. Door verder gebruik te maken van deze website ga je hiermee akkoord.

Accepteer cookies
Menu
Rijnlandse Geschiedenis streeft naar meer historische samenhang en kennisuitwisseling in de regio.

Agenda eendaags

Inloopspreekuur genealogie [stamboomonderzoek]

14 mrt 2026 - De werkgroep Genealogie van de Historische Vereniging Alphen aan den Rijn houdt elke tweede zaterdagmiddag van de maand een inloopmiddag van 13.00-16.00 uur. Wilt u informatie over genealogie kom dan langs! Sinds de uitzendingen van het TV-programma "Verborgen Verleden" is het onderzoek naar onze voorouders erg populair geworden. Gaat u met het onderzoek beginnen of bent al wat verder, maar loopt u ergens tegen aan, vraag de werkgroep Genealogie om advies. Aanmelden via het e-mailadres info@HVAlphen.nl kan nuttig zijn, maar is niet strikt noodzakelijk. Als u gerichte vragen hebt is het wel handig als u deze vooraf stelt, dan kan mogelijk door de werkgroepleden al wat voorwerk worden verricht. De werkgroep Genealogie zit elke tweede zaterdagmiddag in het verenigingsgebouw De Vergulde Wagen, van Boetzelaerstraat 48 te Alphen aan den Rijn, ter hoogte van de HEMA van 13:00 uur tot 16:00 uur. Eventueel kan er ook in overleg een afspraak op een andere dag gemaakt worden, het verenigingsgebouw is elke woensdagmiddag en zaterdag geopend.

Excursie Leidse Deken

15 mrt 2026 - Excursie De Leidse Deken op het Papegaaisbolwerk 18 in Leiden Op zondag 15 maart organiseert de HVOL een excursie naar Stichting De Leidse Deken, die de geschiedenis van de lokale dekennijverheid in leven houdt. Hoe doen zij dat? Met wat voor activiteiten, onderzoek en partners? En wat kunnen wij daarvan leren? Deze vragen staan centraal bij ons bezoek, tijdens welke er ook uitgebreid aandacht besteed wordt aan de geschiedenis van deze industrietak en de sporen die zij heeft nagelaten in de stad. De Stichting Leidse Deken is in 2020 opgericht en wil de ooit zo roemrijke Leidse dekenproductie op de kaart zetten. Dat doet ze door onderzoek, publieksactiviteiten en door samen te werken met partners om de dekennijverheid nieuw leven in blazen. De excursie in het pand van De Stichting Leidse Deken duurt ongeveer 2 uur. De kosten inclusief koffie/thee zijn € 12,00 voor leden en € 14,50 voor introducés. Er is plaats voor twintig deelnemers. Wilt u mee, geeft u dan op via het aanmeldingsformulier op de website van de HVOL. Wilt u na de aanmelding direct het geld voor de rondleiding overmaken op bankrekening NL67 INGB 0005 9012 64 t.n.v. Vereniging Oud Leiden. (NB dit is een ander nummer dan dat waar u de contributie naar overmaakt!). Vermeld bij de betaling uw HVOL-lidmaatschapsnummer, de excursie waarvoor u inschrijft en de naam van uw eventuele introduc?(e) en/of duolid. U bent pas definitief ingeschreven wanneer uw betaling is ontvangen. Komt u op de reservelijst dan betaalt u pas als u verneemt dat u toch nog mee kunt. Tot 10 dagen voor de excursiedatum kunt u kosteloos annuleren. Link: Excursie Leidse Deken

Lezing 100 jaar Alphense Zwem Club

16 mrt 2026 - 100 jaar AZC     Lezing door Jary Göbel en de HVA, meer bijzonderheden volgen zsm     De lezing vindt plaats in Wijkcentrum Swaenswijk Jongkindt Coninkstraat 2b te Alphen aan den Rijn   De lezing start om 14:00 uur en duurt tot 16:00 uur, toegang kost € 5,00, dit is inclusief twee koffie/thee.    

Lezing over Probook.

17 mrt 2026 - Tijdens deze avond zal Izo Hoytink, directeur van Probook, ons bijpraten over de ins en outs van de mogelijkheden bij Probook. Probook is een boekbinderij in Utrecht die gespecialiseerd is in het drukken en inbinden van kwalitatief hoogwaardige boeken, vaak in een kleine oplage. Die boeken zijn daarmee uitermate geschikt voor het delen van familiegeschiedenis.   Helaas was hij tijdens het Evenement van 27 september verhinderd de stand van Probook te bemensen. Maar op deze avond kunt u alle vragen aan hem stellen die u wilt. Om te weten wat er leeft onder onze leden wil dhr. Hoytink graag alvast enkele vragen van u ontvangen. Deze vragen kunt u nu al sturen naar redactie-ryn@ngv.nl. Uw vragen zullen worden doorgestuurd naar Probook.   Deze bijeenkomst wordt gehouden in een van de zalen van Dorpscentrum Oegstgeest, Lijtweg 9, 2341 HA Oegstgeest. De toegang is gratis. De zaal is open vanaf 19.15 uur. Het gebouw is goed rolstoeltoegankelijk. Koffie en thee is verkrijgbaar in de hal. Betaling graag via pin, maar kan ook contant.   Parkeergelegenheid – bij het naastgelegen winkelcentrum – is ruim en gratis. Meerdere bussen vanaf station Leiden Centraal gaan die kant op, ook rond 22.00 uur weer terug naar het station.   Voorafgaand aan de lezing houden we een inloopuur. Daar heeft u gelegenheid om met bestuursleden en mede-leden van gedachten te wisselen, vragen over uw onderzoek te stellen, en boeken en/of tijdschriften van de leestafel uit te zoeken of in te brengen.

voorouderspreekuur Haarlem

21 mrt 2026 - Voor iedereen die op zoek wil naar zijn voorouders, maar niet precies weet hoe te beginnen organiseert de NGV [Nederlandse Genealogische Vereniging, afdeling Rijnland en Kennemerland] een inloopspreekuur Genealogie. Het Noord-Hollands Archief is elke derde zaterdag van de maand open en op deze dag zijn ook de vrijwilligers van de NGV Rijnland/Kennemerland in de studiezaal aanwezig om te assisteren bij uw onderzoek naar uw voorouders Het adres van het Noord-Hollands Archief is Jansstraat 40 in Haarlem en de vrijwilligers zijn aanwezig van 10:00 uur tot 12:30 uur. Het onderzoek staat ook open voor genealogen die al wat langer bezig zijn, maar die ergens vast lopen.  P.S: Het genealogisch Spreekuur op de eerste zaterdagmorgen van de maand in de Bibliotheek in Oegstgeest gaat onverminderd voort, maar voor sommige belangstellenden is Haarlem wellicht makkelijker te bereiken.

Romeinen in Zuid-holland

22 mrt 2026 - ROMEINEN IN ZUID-HOLLAND | LEIDERDORPS MUSEUM Wie waren de Romeinen en wat deden zij 2000 jaar lang in Zuid-Holland? Tijdens deze lezing op 22 maart laat Cornelis van Tilburg (Universiteit Leiden en vrijwilliger bij Fort Matilo) zien welke sporen zij hebben achtergelaten en hoe mensen en goederen werden vervoerd over de wegen en wateren van de Limes. AANMELDEN Zie ook Nieuwsbrief Limes.

Voorjaarsbijeenkomst Rijnlandse Geschiedenis

26 mrt 2026 - Graag nodigen wij u uit voor de voorjaarsbijeenkomst van Rijnlandse Geschiedenis. Die organiseren we dit keer samen met het Leiderdorps Museum.  Omdat de ruimte in het museum beperkt is, zijn we donderdag 26 maart te gast in de Sterrentuin, Van Diepeningenlaan 110, 2352 AK Leiderdorp. Voor de deur is voldoende parkeergelegenheid. Vanaf 19.30 ontvangen we u met koffie/thee. Het programma begint om 20.00 uur.  Vooraf aanmelden is noodzakelijk, via secretaris@rijnlandgeschiedenis.nl Na een kort virtueel bezoek aan het Leiderdorps Museum (zie ook: Leiderdorps Museum – Het erfgoed van Leiderdorp waar het museum trots op is) aan de hand van een presentatie door Arjaan Wit, geeft Peter Diebels de lezing:  Leiderdorp International Airport  Het had weinig gescheeld of de nationale luchthaven van Nederland had in Leiderdorp gelegen in plaats van bij Amsterdam. In 1938 presenteerde KLM-oprichter Albert Plesman een plan voor een groot vliegveld in de Achthovenerpolder en de Hondsdijkse polder. Wat weten we uit archieven en van tijdgenoten over deze nooit gerealiseerde luchthaven? Peter Diebels is provinciearchivaris van Zuid-Holland. Hij is tevens lid van het bestuur van het Leiderdorps Museum.  Na afloop (ca. 21.15) is er ruime gelegenheid om elkaar – met een glas erbij – te ontmoeten. Dé kans om collega’s en bekenden uit de regio te spreken! 

Lezing Arlette Kouwenhoven over het leven van Philipp Franz von Siebold

30 mrt 2026 - Ontsluiting van het rijke Siebold-familiearchief in het Duitse Schlüchtern, heeft een schat aan persoonlijke brieven en documenten gebracht. Hiermee kon eindelijk eens een evenwichtig beeld van Philipp Franz von Siebold worden geschetst. Hij was meer dan de egocentrische en soms nare man, zoals hij vaak wordt beschreven. En laten we niet vergeten dat het juist een lefgozer was die men zocht voor de moeilijke taak om in een gesloten land met amper bewegingsvrijheid voor buitenlanders, onderzoek te doen naar alle aspecten van dat nog grotendeels onbekende rijk.  Siebold vervulde die taak met grote passie, creativiteit en genialiteit, maar werd desondanks verraden, gearresteerd en verbannen. Toch was de oogst van zes jaar werk als arts en onderzoeker groot, de impact enorm. Japanners erkennen Siebolds erfenis; wij Nederlanders hebben nog wat te leren. In haar lezing op 30 maart licht Arlette Kouwenhoven wat tipjes van de sluier en breekt zij een lans voor een eerlijke kijk op de erfenis van deze bijzondere man. Link: Lezing Arlette Kouwenhoven over het leven van Philipp Franz von Siebold

Historisch Café met voorouderspreekuur

4 apr 2026 -   Ontmoet je verleden, ontdek je familiegeschiedenis Elke eerste zaterdagmorgen van de maand staat het Historisch Café open voor iedereen met interesse in familiegeschiedenis en lokaal verleden. Vrijwilligers van de NGV Rijnland en Kennemerland en de werkgroep Genealogie van de Historische Vereniging Oegstgeest zijn aanwezig om te helpen bij genealogisch onderzoek. Beginners krijgen ondersteuning bij het opzetten van hun eerste onderzoek, terwijl ervaren onderzoekers hulp kunnen krijgen om vastgelopen speurtochten weer op gang te brengen. Loop gerust binnen, stel je vragen en ontdek samen met anderen het verhaal van je voorouders. Over de NGV De Nederlandse Genealogische Vereniging is een landelijke vereniging die een platform biedt voor iedereen met belangstelling voor familiegeschiedenis. De NGV stimuleert het opdoen en delen van genealogische kennis, zowel voor beginnende als gevorderde onderzoekers. Met meer dan twintig regionale afdelingen organiseert de vereniging activiteiten en biedt zij collecties en nieuws die zijn afgestemd op de verschillende regio’s. Over HisVO De Historische Vereniging Oegstgeest zet zich in voor het behoud en de toegankelijkheid van de geschiedenis en het erfgoed van Oegstgeest. De vereniging versterkt het historisch besef door lezingen, wandelingen, publicaties en onderzoek, waaronder genealogie. Zij werd opgericht in 1987 en telt inmiddels 650 leden. Vrijwilligers vormen het hart van de vereniging en werken samen aan het levend houden van het lokale verleden. Bij de vertegenwoordigers van de HisVO kunt u alles vragen over lokaal onderzoek en hier hulp bij krijgen. Ook kunt u oude verhalen delen. Oegstgeestenaren  met expertise of kennis van erfgoed en projecten zijn van harte welkom. Adres: Lange Voort 2 T te Oegstgeest

Geen censuur op de muur! Thema-avond Leidse Muurkrant

10 apr 2026 - De Leidse Muurkrant van de jaren zeventig was de schrik van iedere wethouder, fabrieksbaas en gezagsdrager. Iedere twee weken werd de stad volgeplakt met muurkranten, die berichtten over machtsmisbruik, censuur, corruptie en uitbuiting. En toen het stadsbestuur besloot om de muurkranten wit te verven, ontstond een grootse solidariteitsactie: Geen censuur op de muur!   Tijdens de thema-avond gaan we in de op de geschiedenis van de Leidse muurkrant en de toekomst van alternatieve media. Een avond met lezingen, terugblikken, interviews en muziek!   Link: Geen censuur op de muur! Thema-avond Leidse Muurkrant

Inloopspreekuur genealogie [stamboomonderzoek]

11 apr 2026 - De werkgroep Genealogie van de Historische Vereniging Alphen aan den Rijn houdt elke tweede zaterdagmiddag van de maand een inloopmiddag van 13.00-16.00 uur. Wilt u informatie over genealogie kom dan langs! Sinds de uitzendingen van het TV-programma "Verborgen Verleden" is het onderzoek naar onze voorouders erg populair geworden. Gaat u met het onderzoek beginnen of bent al wat verder, maar loopt u ergens tegen aan, vraag de werkgroep Genealogie om advies. Aanmelden via het e-mailadres info@HVAlphen.nl kan nuttig zijn, maar is niet strikt noodzakelijk. Als u gerichte vragen hebt is het wel handig als u deze vooraf stelt, dan kan mogelijk door de werkgroepleden al wat voorwerk worden verricht. De werkgroep Genealogie zit elke tweede zaterdagmiddag in het verenigingsgebouw De Vergulde Wagen, van Boetzelaerstraat 48 te Alphen aan den Rijn, ter hoogte van de HEMA van 13:00 uur tot 16:00 uur. Eventueel kan er ook in overleg een afspraak op een andere dag gemaakt worden, het verenigingsgebouw is elke woensdagmiddag en zaterdag geopend.

Inloop Genealogie in Haarlem

18 apr 2026 - Voor iedereen die op zoek wil naar zijn voorouders, maar niet precies weet hoe te beginnen organiseert de NGV [Nederlandse Genealogische Vereniging, afdeling Rijnland en Kennemerland] een inloopspreekuur Genealogie. Het Noord-Hollands Archief is elke derde zaterdag van de maand open en op deze dag zijn ook de vrijwilligers van de NGV Rijnland/Kennemerland in de studiezaal aanwezig om te assisteren bij uw onderzoek naar uw voorouders Het adres van het Noord-Hollands Archief is Jansstraat 40 in Haarlem en de vrijwilligers zijn aanwezig van 10:00 uur tot 12:30 uur. Het onderzoek staat ook open voor genealogen die al wat langer bezig zijn, maar die ergens vast lopen.  P.S: Het genealogisch Spreekuur op de eerste zaterdagmorgen van de maand in de Bibliotheek in Oegstgeest gaat onverminderd voort, maar voor sommige belangstellenden is Haarlem wellicht makkelijker te bereiken.

Lezing: Water en waterwegen in Zuid-Holland

20 apr 2026 - Water en Waterwegen in Zuid-Holland door Johan Karels van Het Gilde    meer bijzonderheden volgen zsm   De lezing vindt plaats in Wijkcentrum Swaenswijk Jongkindt Coninkstraat 2b te Alphen aan den Rijn De lezing start om 14:00 uur en duurt tot 16:00 uur, toegang kost € 5,00, dit is inclusief twee koffie/thee.    

10 minuten-praatjes Voorouderonderzoek

21 apr 2026 - We vertellen graag over het onderzoek naar onze familiegeschiedenis. Tijdens deze avondgeven we aan onze leden de gelegenheid om iets te vertellen over het eigen onderzoek of over een ander onderwerp dat te maken heeft met genealogie. Dat kan een programma zijn, een website of iets anders. We delen onze ervaringen immers graag met anderen en ieder heeft wel iets leuks, bijzonders, opvallends, vastloper of anders speciaals wat leuk is om naar voren te brengen. We kijken uit naar een leuke, interactieve avond. Ieder krijgt de gelegenheid een presentatie te geven van ca. 10 tot 15 minuten en mag zich vóór 1 april aanmelden bij redactie-ryn@ngv.nl. Wij zorgen voor een laptop, maar mocht er meer nodig zijn dan graag tevoren aangeven. Voorafgaand aan de lezing houden we een inloopuur. Daar heeft u gelegenheid om met bestuursleden en mede-leden van gedachten te wisselen, vragen over uw onderzoek te stellen, en boeken en/of tijdschriften van de leestafel uit te zoeken. De zaal is open om 19.15 uur. De ‘praatjes’ om 20.00 uur. De toegang is vrij. Belangstellende niet-leden van de NGV zijn van harte welkom. Om 21.30 uur beginnen met met de voorjaars-ledenvergadering. De NGV-afdelingsleden ontvangen de stukken voor deze vergadering per aparte nieuwsbrief.

Carolus Clusius, de vader van de Leidse Hortus Botanicus

23 apr 2026 - Op 19 februari 2026 vierde de Leidse Hortus Botanicus de 500 ste verjaardag van arts en plantkundige Carolus Clusius. Hij was de eerste prefect van de allereerste Nederlandse universitaire plantentuin. Al voordat hij vanuit de Zuidelijke Nederlanden in Leiden arriveerde, stuurde hij een pakket met 251 soorten bollen, knollen en wortelstokken vooruit, waaronder de tulp. Ze vormden de basis voor de latere Hortus. De geschiedenis van deze in het hart van Leiden gesitueerde bijzondere tuin laat zien hoe natuur, wetenschap en kunst samenkomen. Kunsthistorica Cécile Verburg is gespecialiseerd in historische tuinen en is één van de grondleggers van het Singelpark. Zij neemt ons mee in de historische rol en betekenis van Clusius en de Leidse Hortus Botanicus. Link: Carolus Clusius, de vader van de Leidse Hortus Botanicus

Volgende

Agenda meerdaags

Lezing: ‘VAREN VOOR VRIJHEID’ DE LOTGEVALLEN VAN STUURMAN H.P. STEGGERDA

25 t/m 25 mrt 2026 - Aan de hand van brieven en aantekeningen van zijn schoonvader Herman Steggerda neemt Aart Verhoeven ons mee naar de geschiedenis van de koopvaardij in de Pacific. Herman Steggerda was in 1935 als leerling stuurman in dienst getreden bij de Koninklijke Paketvaart Maatschappij. Net voor het uitbreken van de oorlog werd hij op de ‘Boissevain’ geplaatst en maakte hij een reis naar Australië. Bij aankomst in Soerabaja kreeg hij -begin februari 1942- de opdracht om naar Makassar te gaan. Hij moest het commando over drie sleepboten nemen en ze in optocht naar Soerabaja brengen. Op weg naar Makassar werd z’n schip (de van Lansberge) op 4 februari 1942 aangevallen door Japanse vliegtuigen. Het schip ging ten onder, maar hij overleefde de aanval, bleef enkele weken aan land en vertrok op 30 maart 1942 met één van de laatste schepen (de Khoen Hoea) uit Tjilatjap richting Australië. Daar aangekomen was hij als stuurman op achtereenvolgens de ‘Karsik’, de ‘van den Bosch’ en de ‘Fort Wilhelmus’ betrokken bij de bevoorrading van de geallieerde troepen in de wateren rond Nieuw Guinea.* Oorlogsperiodes In de lezing komen (in vogelvlucht) de volgende periodes aan de orde: a. de periode vanaf 3 september 1939 (inval Duitsland in Polen) tot 10 mei 1940 (Nederlandse capitulatie) b. de periode van10 mei 1940 (Nederland bezet) tot 8 december 1941 (Oorlogsverklaring tegen Japan) c. de periode van 8 december 1941 tot 9 maart 1942 (Capitulatie KNIL) d. de periode van 9 maart 1942 tot 15 augustus 1945 (Capitulatie Japan). Aan het eind van de lezing zullen enkele verschillen tussen de Atlantische en Indische inzet van de koopvaardij worden benoemd. Aart Verhoeven is amateur historicus en heeft na z’n pensionering uitgebreid onderzoek gedaan naar het verblijf van z’n schoonmoeder in het beruchte Tjidengkamp in Batavia. De resultaten van dit onderzoek met daarbij de lotgevallen van de verschillende bevolkingsgroepen ten tijde van de Japanse bezetting van Nederlands-Indië zijn te beluisteren in de door de Stichting Comité 4 en 5 mei Soest en Soesterberg uitgebrachte zesdelige Podcast serie “De Nacht van de Rijzende Zon”. Kosten: € 10,50 Waar: Katwijks Museum Wanneer: Woensdag 25 maart 2026 Tijd: 19.30 - 21.30 uur

Opening Vaarseizoen Varend Erfgoed.

4 t/m 5 apr 2026 - In Leiden willen we begin april het vaarseizoen in Leiden feestelijk openen met schepen van het Varend Erfgoed op zaterdag 4 en zondag 5 april a.s. dit in navolging van onze eerdere evenementen. Zaterdag zal de opening plaatsvinden aan boord van de Terra Nova, het verenigingsschip van de LVBHB. Naast het drukke scheepvaartverkeer van alle Leidse rederijen plannen we vier cultuurhistorische lezingen over de historie van Leiden met en door de scheepvaart op de twee Rijnen, vracht- en personenvervoer over water, de metamorfose van de Meelfabriek (een van de grootste Nederlandse meelfabrieken), de voormalige Grofsmederij (ankersmederij, staalfabriek en scheepswerf), de Haven, de trekschuiten en de trekvaarten, de snelwegen van de 17e en 18e eeuw.  De lezingen zullen plaatsvinden in de Zijlpoort, de Meelfabriek, aan boord van het LVBHB verenigingsschip Terra Nova en in het voormalige vrachtkantoor van de stoomvaartmaatschappij De Volharding (nu café-restaurant Bikini Bikini).  Een boottocht door Leiden gaat zaterdag deel uitmaken van het programma Vaartochten vanaf de Zijlpoort naar Wassenaar staan in de planning voor zaterdag en zondag.  

Tentoonsteling De Achterweg – van zandweg naar woonwijk

1 jan t/m 15 mrt 2026 - De Achterweg behoort tot de oudste structuren van Lisse. Ooit begonnen als een eenvoudige zandweg door het landschap, groeide deze route uit tot een plek waar wonen, werken en bollenteelt samenkwamen. In deze tentoonstelling wordt de ontwikkeling van de Achterweg inzichtelijk gemaakt: van vroeg gebruik in het landschap, via bebouwing langs de weg, tot de bloembollenbedrijven en families die hier hun stempel drukten op Lisse. Aan de hand van historische kaarten, foto’s, documenten en persoonlijke verhalen maakt u kennis met onder meer: De ontstaansgeschiedenis van de Achterweg en haar betekenis voor Lisse. De bebouwing die langs de weg verrees, van buitenplaatsen tot woonhuizen. Bekende bollenfamilies die zich hier vestigden, zoals Vreeburg, Lefeber, De Vroomen en Van der Salm. Veranderingen in gebruik en functie van het gebied in de 19de en 20ste eeuw. De tentoonstelling laat zien hoe lokale geschiedenis, landschap en ondernemerschap met elkaar verweven zijn, herkenbaar, verrassend en dichtbij. Praktische informatie: Locatie: Museum De Zwarte Tulp, Grachtweg 2a, Lisse Periode: t/m 15 maart 2026 Openingstijden: Dinsdag t/m donderdag 13.00–17.00 uur Vrijdag t/m zondag 11.00–17.00 uur Museumkaart geldig  

'Het Rijke Roomse Leven"

1 sep 2025 t/m 30 jun 2026 - Op zondag 31 augustus werd in museum Oud Alkemade in Oude Wetering de nieuwe tentoonstelling ‘het Rijke Roomse Leven’ geopend. Het is een prachtige verzameling geworden van beelden, schilderijen en attributen!  Het is zeker de moeite waard om een bezoek aan deze tentoonstelling te brengen. Het katholieke geloof in al zijn pracht en praal wordt op mooie wijze uitgebeeld in de vorm van voorwerpen, heiligenbeelden, foto’s, kleding en we vertonen gevarieerd diverse prachtige films met betrekking tot dit thema waaronder die van de Sacramentsprocessie van Rijpwetering naar Oud Ade, van afgelopen zomer. Een feest van herkenning voor vele ouderen, een kennismaking voor de jongere generatie! Het museum aan de Saskia van Uylenburchlaan 22 is geopend op zondagmiddag van 14.00-17.00 uur en dinsdagmiddag van 13.30-16.00 uur. De tentoonstelling is te zien t/m 30 juni 2026

Expositie ‘VAREN VOOR VRIJHEID’

3 mei 2025 t/m 15 mrt 2026 - Vanaf 3 mei 2025 presenteert Stichting Koopvaardijpersoneel 1940-1945 in het Katwijks Museum de expositie ‘VAREN VOOR VRIJHEID - de onmisbare rol van de Nederlandse koopvaardij in WOII’. AANLEIDING Tachtig jaar geleden kwam er een einde aan de Tweede Wereldoorlog. Dit jaar vieren en herdenken wij ‘80 jaar Vrijheid’. In dit kader wil de Stichting Koopvaardijpersoneel 1940-1945 speciale aandacht schenken aan een onderbelicht hoofdstuk uit de geschiedenis: de onmisbare rol van de Nederlandse koopvaardij in de bevrijding van Europa en Azië.   Ondanks gevaren van bommenwerpers, onderzeeboten en zeemijnen speelden Nederlandse koopvaardijschepen een cruciale rol in de bevoorrading van de geallieerden. De expositie brengt een ode aan alle opvarenden van de koopvaardij, die onder levensgevaarlijke omstandigheden hun plicht deden. Zij hielden koers! ROL KOOPVAARDIJ De expositie verhaalt over de risico’s en ontberingen die Nederlandse zeelieden hebben moeten doorstaan in de zes jaar die zij van huis waren. Ze belicht de wereldwijde overzeese geallieerde oorlogvoering tegen Duitsland en Japan. Die oorlog bestond niet alleen uit militaire, maar ook uit enorme logistieke operaties overzee. Talloze vrachtschepen, tankers, zeeslepers en passagiersschepen vervoerden, veelal in konvooi varend, jarenlang kolossale hoeveelheden materieel, munitie, troepen en voorraden over de Atlantische Oceaan, de Noordelijke IJszee, de Middellandse Zee, de Stille Oceaan en de Javazee. Nederlandse passagiersschepen vervoerden tijdens de oorlog zo’n 2 miljoen man aan troepen over de wereldzeeën. Alleen al de tot troepentransportschip omgebouwde ‘Nieuw Amsterdam’ nam bijna 400.000 manschappen voor haar rekening. Zonder deze zeetransporten zou de oorlogvoering van de geallieerden onmogelijk zijn geweest en hadden wij onze vrijheid in 1945 niet herwonnen. Nederland had begin 1940 met 1.200 zeeschepen een van de grootste koopvaardijvloten ter wereld. Deze vloot telde ruim 32.000 bemanningsleden, waarvan ongeveer 19.000 Nederlanders. VAARPLICHT De Nederlandse regering in ballingschap in Londen besloot in juni 1940 de koopvaardij te militariseren en legde bemanningsleden een vaarplicht op. Nog dezelfde maand hielpen Nederlandse schepen bij de evacuatie van Britse troepen uit Duinkerken naar Engeland. Daarna speelden ze onder meer een cruciale rol bij de evacuatie van Britse eenheden uit Griekenland in april 1941, de bevoorrading van Malta midden 1941, de invasie van Frans Noord-Afrika eind 1942 en de invasie van Normandië op en na D-Day. Bovendien namen Nederlandse koopvaardijschepen massaal deel aan de Slag om de Atlantische Oceaan, de konvooien van de Verenigde Staten naar de Sovjet-Unie en aan de konvooien over de Stille Oceaan. Ook in de Indische wateren speelde de Nederlandse koopvaardij een grote rol, vooral in de eerste maanden van 1942. ENORME VERLIEZEN In totaal gingen 525 Nederlandse koopvaardijschepen verloren, waarbij 4.200 zeelieden het leven lieten. Desondanks bleef de Nederlandse koopvaardij een essentiële rol speken, zelfs ruim na de geallieerde overwinning in 1945. Soldaten moesten met hun materieel tenslotte ook weer terug naar huis. Pas in maart 1946 werd de vaarplicht opgeheven. GROOTSTE BIJDRAGE De inzet van de koopvaardijvloot is de grootste Nederlandse bijdrage aan de geallieerde overwinning en van onschatbare waarde gebleken. Toch is deze bijdrage lange tijd onderbelicht gebleven. De expositie ‘Varen voor Vrijheid’ brengt dit dramatische verhaal in het Katwijks Museum tot leven met aangrijpende foto’s, persoonlijke voorwerpen, authentieke scheepsmodellen, indrukwekkende schilderijen, een grote wand met scheepsmodellen op schaal en een imposante maquette van een konvooi op zee. Gedurende de expositie worden rondleidingen gegeven en lezingen georganiseerd, waarin experts en nabestaanden deze bijzondere geschiedenis verder uitdiepen.  

Volgende